კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია ევროკავშირთან

 

საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაცია ევროკავშირსა და საქართველოს შორის პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია. შეთანხმების 43- მუხლის თანახმად საქართველო უნდა ეცადოს ეტაპობრივად მიუახლოვოს საკუთარი კანონმდებლობა ევროკავშირისას. ამავე მუხლში ჩამოთვლილია ის სფეროები, რომლებიც უნდა მოიცვას საკანონმდებლო ჰარმონიზაციამ, ესაა კომპანიათა ინვესტიციები, საბაჟო სამართალი, სამეწარმეო სამართალი, საბანკო სამართალი, კომპანიათა ანგარიშები და გადასახადები, ინტელექტუალური საკუთრება, მუშაკთა დაცვა სამუშაო ადგილებზე, ფინანსური მომსახურება, კონკურენციის წესები, სახელმწიფო შესყიდვები, ადამიანთა, ცხოველთა და მცენარეთა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დაცვა, გარემოს დაცვა, მომხმარებელთა უფლებების დაცვა, არაპირდაპირი დაბეგვრა, ტექნიკური წესები და სტანდარტები, ბირთვული კანონმდებლობა და ტრანსპორტი. გარდა ამისა, შეთანხმების 44- მუხლი საგანგებოდ საუბრობს კანონმდებლობის დაახლოებაზე კონკურენციის სფეროში.

შეთანხმების დადების შემდგომ საქართველოს ხელისუფლებამ მთელი რიგი ნაბიჯები გადადგა ამ მიმართულებით. 1997 წლის 2 სექტემბერს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო დადგენილება #828-I, რომლის თანახმადაც, 1998 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული ყველა კანონი და სხვა ნორმატიული აქტი უნდა შეესაბამებოდეს ევროპის კავშირის მიერ დადგენილ სტანდარტებსა და ნორმებს. კანონმდებლობის დაახლოებასთან დაკავშირებული სირთულეების გათვალისწინებით ევროკავშირმა ვალდებულება იკისრა ტექნიკური დახმარება გაუწიოს საქართველოს შეთანხმებით გათვალისწინებულ სფეროებში

საქართვლოს მთავრობამ ამ კუთხით უფრო ქმედითი ნაბიჯები 2000 წლიდან გადადგა. შეიქმნა საქართველოსა და ევროკავშირს შორის პარტნიორობის და თანამშრომლობის ხელშემწყობი სამთავრობო კომისია, რომელსაც სხვა ფუნქციებთან ერთად საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების ხელშეწყობა დაევალა. კომისიის მიერ შესაბამისი სამინისტროებისა და უწყებების მონაწილეობით შემუშავებულ იქნა `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის სტრატეგია~, რომელიც დამტკიცებულ იქნა საქართველოს პრეზიოდენტის 2001 წლის 14 ივნისის #613 განკარგულებით. შემდგომ ეტაპს `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამის~ შემუშავება წარმოადგენდა. პროგრამაზე მუშაობა 2001-2003 წლებში მიმდინარეობდა. 2004 წლის 8 მაისის განკარგულებით საქართველოს მთავრობის მიერ მოწონებულ იქნა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამა და მთავრობის წევრებს დაევალათ ეროვნული პროგრამის განხორციელების ინდივიდუალური (სექტორული) სამოქმედო გეგმების შემუშავება.

2004 წლის აგვისტოში პრაქტიკულად ყველა სამინისტრომ წარმოადგინა ინდივიდუალური სამოქმედო გეგმების პროექტები. რის საფუძველზეც შემუშავდა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების 2004-2006 წლების ერთიანი სამოქმედო გეგმა.

ეროვნული პროგრამის განხორციელება სხვადასხვა სექტორში განსხვავებული წარმატებით მიმდინარეობდა. ამ მიმართულებით განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია საბაჟო კანონმდებლობის სფეროში ჩატარებული რეფორმა. ახალი საბაჟო კოდექსი, რომელიც 2006 წლის ივლისში იქნა მიღებული, ძირითადად შეესაბამება ევროგაერთიანების საბაჟო კოდექსს (რეგლამენტი 2913/92) და მეორად საბაჟო კანონმდებლობას (რეგლამენტი 2454/93).

საკნონმდებლო დაახლოების კუთხით აღსანიშნავია აგრეთვე სანიტარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროს რეფორმა. 2005 წლის დეკემბრის კანონმა `სურსათის უვნებლობისა და ხარისხის შესახებ~ გაითვალისწინა სურსათის უვნებლობის ევროკავშირის რეგლამენტის 178/2002 ძირითადი პრინციპები, მიღებულ იქნა შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტები, როგორც სურსათის უვნებლობის, ისე მცენარეთა დაცვისა სფეროში.

ჰარმონიზაციის მნიშვნელოვანი დონე იქნა მიღწეული საგადასახადო სფეროშიც. 2004 წლის საგადასახადო კოდექსით უცვლელი დარჩა 1997 წლის კოდექსის ის დებულებები რომლებიც ჰარმონიზებული იყო ევროკავშირის დღგსა და აქციზის შესახებ დირექტივებთან და მეტიც, გადაიდგა ახალი ნაბიჯები ჰარმონიზაციისაკენ, მათ შორის, აღმოიფხვრა დღგ დაბრუნებასა და ჩასათვლელ დღგსთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები, გაუქმდა მთელი რიგი საგადასახადო შეღავათები.

ევროკავშირის სტანდარტებთან შემდგომი დაახლოების მიზნით მთელი რიგი ცვლილებების შევიდა ინტელექტუალური საკუთრების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში. 2005 წლის ივნისში ცვლილებები და დამტებები შევიდა `საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ~ კანონში. აღნიშნული ცვლილებებით კანონში აისახა ევროკავშირის რამოდენიმე დირექტივის (91/250/EEC, 92/100/EEC, 93/98/EEC, 2001/29/EC, 2001/84/EC, 93/83/EEC, 96/9/EC) მოთხოვნები. საბჭოს პირველი დირექტივის 89/104/EEC პრინციპებთან დაახლოვების მიზნით 2005 წლის დეკემბერში ცვლილებები და დამატებები იქნა შეტანილი საქართველოს კანონში `სასაქონლო ნიშნების შესახებ~. 2005 წლის დეკემბერის ცვლილებებით საქართველოს კანონში `ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული სასაზღვრო ღონისძიებების შესახებ~ მიღწეულ იქნა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის TRIPS–ის მოთხოვნებთან შემდგომი ჰარმონიზაცია.

საფინანსო მომსახურების სექტორში, განსაკუთრებით აღსანიშნავია საბანკო კანონმდებლობა, რომელიც ევროკავშირისა და სხვა საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის საკმაოდ მაღალი დონით ხასიათდება. ევროკავშირის სტანდარტებს მნიშვნელოვანწილად შეესაბამება ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონმდებლობაც. შესაბამისობის დაბალი დონით ხასიათდება საფინანსო სექტორის მესამე კომპონენტი, კერძოდ სადაზღვევო კანონმდებლობა.

2005 წელს განხორციელდა ტექნიკური რეგულირებისა და სტანდარტების სფეროს ძირეული რეფორმა. ქვეყანა საბოლოოდ გადავიდა სტანდარტების ნებაყოფლობითობის სისტემაზე, მიღწეულ იქნა სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის ფუნქციების გამიჯვნა ხარისხის უზრუნველყოფის სფეროში.  `პროდუქციის და მომსახურების სერტიფიცირების შესახებ~ კანონში შეტანილი ცვლილებების შედეგად, კანონში ასახულ იქნა საქონლის უვნებლობის შესახებ ევროკავშირის დირექტივის 2001/95/EC ძირითადი პრინციპები.

საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების პროცესს ახალი ბიძგი მისცა 2006 წლის ნოემბერში ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის ფარგლებში ევროკავშირსაქართველოს (ესპ) სამოქმედო გეგმის მიღებამ. აღნიშნული გეგმით დაისახა მხარეთა შორის თანამშრომლობის ახალი პრიორიტეტები, მათ შორის საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის კუთხით. აღსანიშნავია, რომ ესპ სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული საკანონმდებლო დაახლოების არეალი უფრო ფართოა, ვიდრე პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების 43- მუხლის მოქმედების სფერო. სამოქმედო გეგმა ითვალისწინებს კანონმდებლობის დაახლოებას არა მარტო ეკონომიკური სამართლის სფეროში, არამედ მართმლსაჯულების, თავისუფლებისა და უსაფრთხოების საკითხებში, აგრეთვე ენერგეტიკის სექტორში. ამასთან, სამოქმედო გეგმა შეთანხმების 43- მუხლით გათვალისწინებულ სფეროებში ჰარმონიზაციის პრიორიტეტების დასახვის საშუალებას იძლევა, იგი თითოეულ ამ სექტორში კონკრეტული საკანონმდებლო თუ ინსტიტუციური რეფორმის ღონისძიებებს ადგენს. ესპ სამოქმედო გეგმის ფარგლებში განხორცილებეული რეფორმები ფაქტობრივად იმ რეფორმების გაგრძელება, რომელსაც `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამის~ ფარგლებში ჩაეყარა საფუძველი. ყველა ამ სექტორში ეტაპობრივად და სისტემურად მიმდინარეობს კანონმდებლობის შემდგომი დახვეწისა და ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოვების სამუშაო.

Advertisements

Posted on თებერვალი 18, 2011, in პოლიტიკა. Bookmark the permalink. 3 Comments.

  1. qalbatono nana me samartlis fakultetis studenti var, ramodenime kitxva maqvs da tu ar shegawyent tavs iqneb mipasuxot.
    miuxedavad imisa rom chveni kanonmdeblobis evrokavshiris kanonmdeblobastan harmonizacia zogadad dabebiti movlenaa mteli chvenni samartlis sistemistvis da umnishvnelovanesi reformaa romelic etapobrivad xorcieldeba, tqveni azrit xom ar sheqvs am faqts garkveuli disonansi saxelmwifos suvereniteteis cnebashi. reformebi zogada misasalmebelia mitumetes tu is dasavlettan dagvaaxlovebs magram, aris kidev erti ram chven vicit rom kanonmdeblobis shemushaveba xalxis mier archeul saxelmwifos sakanonmdeblo organos suverenuli eqskluziuri uflebaa da ras ityvit rom mis funqciebshi ichreba saertashoriso organizacia tavisi rekomendaciebita da direktivebit. unda moxdes suverenietis cnebis gadasinjva? an iqneb tqven xedavt garkveul gamosavals tu rogor unda moxdes am problemis kanonmdeblobashi ise asaxva rom chveni saxelmwifos xelisuflebis suvereniteti misi teoriuli mnishvnelobit ar sheizgudos?

    • gamarjoba,

      logikuri da kargi kitxvaa, chemi subieqturi azri ki asetia: evrokavshiri aris supranacionaluri organizacia, miuxedavad imisa rom organicis shignit mudmivia dapirispireba supranacionalizmsa da intergavementalizms shoris ( saxelmwifos erovnuli suverenitetis win wamoweva). shesabamisad nebismier qvekanas, romelsac aqvs ambicia da shesadzlebloba giad gamotqvas survili evropuli integraciashi grmad chartvisa, bunebrivia mas mouwevs imoqmedos saerto evropuli standartebis shesabamisad. evrokavshirs, gaertianebuls 27 qvekanad aqvs sakutari wesebi, gansakutrebit albat ekonomikuri urtiertobebis kutxit, romelta umravlesoba tanmimdevrulad da zustad shesasrulebelia.
      sxvatashoris evropuli supranacionalizmi evrokavshiris, rogorc didi migweva, aseve didi gamowvevacaa, swored imitom, rom wevr qveknebs sakutari erovnuli suverenitetis datmoba xshirad ar emetebat da mainc viwro nacionalur interesebze aketeben aqcents, im dziritad sferoebshi, romelic 21 saukuneshi da albat rac dro gava mit ufro daschirdeba evrokavshirs, saboloo konsensusi jer kidev ver shedga. saerto sagareo usafrtxoebisa da tavdacvis politikas, aseve energetikul usafrtxoebas vgulisxmob. saxelmwifota piradi interesebi da unilateraluri midgomebit xelmdzgvanelobis mcdelobis cduneba am sferoebshi calsaxaa.
      tumca chemi azrit, rakiga evrokavshiri ar aris natos da gaeros tipis aqtori, aramed zerovnuli gaertianeba, romelic ertobas gulisxmobs pirvel rigshi da am ertobis garshemo saertos chamokalibebas, nebismieri qvakana wevri, tu potenciurad wevrobis msurveli unda ikos mzad da aseve unda xedavdes evrokavshiris mtavar girsebebs, naklovanebebsac tu gnebavt da zustad acnobierebdes ra tipis gaertianebastan apirebs integraciis procesebis dawkebas.

      chemtvis evrokavshirtan integracias gacilebit bevri da tvalshisacemi pliusebi aqvs, vidre minusebi, romlebze aqcentirebac erovnuli suverenitetis dakargvis shishshi gamoixateba 🙂

      rogorc lasha baqradze itkoda: evropeloba nishnavs cheveni mravalferovnebis win wamowevas, anu evrokavshiri chemi azrit individualurobas ki ar gvartmevs, aramed sakutar wesebs gvtavazobs, romlebic xshir shemtxvevashi gacilebit uketesia 🙂

  2. mec vfiqrob rom evrokavshirshi intgracia gacilebit ufro prioritetuli sakitxia, vidre suverenitetis shezgudva romelic isev chveni interesebis safudzvelze xdeba,chventvis ufro aqtualuri sakitxia movaxdinot mati direktivebsia da reglamentaciebis gatvaliswineba rom ufro mivuaxlovdet im strategiul mizans rasac evrokavshirsa da natoshi intergarica nishnavs,da mitumetes imis fonze rom mati shemotavazebuli wesebi gacilebit uketesia, tumca tavis mxriv suverenitetis sakitxic sagulisxmoa da misi gverdis avla ar sheidzlbea chemi azrit.
    gmadlobt kompetenturi pasuxistvis 🙂

%d bloggers like this: