ლისაბონის ხელშეკრულება და ცვლილებები ევროკავშირში

ლისაბონის ხელშეკრულება, ევროკავშირის წევრი 27 ქვეყნის მიერ რატიფიცირებული ძირითადი დოკუმენტი, 1 დეკემბერს ოფიციალურად შევიდა ძალაში.

დოკუმენტი ევროკავშირის ფარგლებში გადაწყვეტილების მიღების პროცედურის გამარტივებისა და მსოფლიო პოლიტიკაში მისი როლის გაზრდისკენ არის მიმართული.

შეთანხმება ორ ახალ საკვანძო პოსტს – ევროკავშირის პრეზიდენტისა და ორგანიზაციის საგარეო უწყების ხელმძღვანელის თანამდებობებს აწესებს. დოკუმენტის ძალაში შესვლის გამო ოფიციალური ღონისძიებები პორტუგალიის დედაქალაქში ჩატარდა, სადაც ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ლიდერები შეიკრიბნენ.

ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ შესაძლოა, ლისაბონის ხელშეკრულების ამოქმედება ერთი შეხვედვით დიდ მოვლენად არც მივიჩნიოთ, მაგრამ ევროკავშირის მუშაობაში ის სრულიად რეალურ ცვლილებებს გამოიწვევს. დოკუმენტის მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ის ევროპას ბევრად უფრო დემოკრატიულს და ეფექტურს გახდის, მაშინ როდესაც მოწინააღმდეგეები ამტკიცებენ, რომ ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს ბრიუსელისთვის ძალიან დიდი უფლებამოსილების გადაცემა მოუწევთ.

ამ ტიპის დოკუმენტზე ლაპარაკი ევროპელებმა პირველად 8 წლის წინათ დაიწყეს. მის მიღებისთვის ბოლო წინააღმდეგობა მიმდინარე წლის ნოემბერში გადაილახა, როდესაც ხანგრძლივი სასამართლო პროცესების შემდეგ დოკუმენტს ჩეხეთმა მოაწერა ხელი.

ამ მოვლენიდან სულ მალე ევროკავშირის ოფიციალური პირებიც აირჩიეს – ორგანიზაციის პირველი პრეზიდენტი ბელგიის აწ უკვე ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჰერმან ვან რომპაი გახდა, დიპლომატიური უწყების ხელმძღვანელი კი – ბრიტანელი კეტრინ ეშტონი, რომელიც აქამდე ევროკავშირში ვაჭრობის საკითხების კომისიას ხელმძღვანელობდა.

შემუშავების და რატიფიკაციის პროცესი:

27 წევრიანი ევროკავშირის მოდერნიზების მიზანი.

არ ცვლის კონკრეტულ ხელშეკრულებებს,არამედ შეაქვს მასში ცვლილებები.

სიძნელეები და პრეტენზიები:

იტალია – არ კმაყოფილდებოდა ევროპარლამენტში დეპუტატთა რაოდენობით.რაოდენობა გაეზარდა ერთით და შეადგინა 73 დეპუტატი.  კონსენსუსუი – პარლამენტის პრეზიდენტი არ ითვლება დეპუტატთა საერთო რიცხვში,რომ არ იქნეს დარღვეული თანაბრობა.

პოლონეთი ჳთხოვდა ხელშეკრულებაში იონინას პრინციპის ჩართვას (ეს პრინციპი გულისხმობს ბლოკირების მინიმალურ ოდენობას 4 ქვეყნის რიცხვთან ახლოსყოფნას,როდესაც ქვეყანას მაინც შეუძლია საკითხის ხელახალი გადახედვის მოთხოვნის დაყენება) მოთხოვნა დაკმაყოფილებულია.

დიდი ბრიტანეთი – უარს აცხადებდა ადამიანთა უფლებების და თავისუფლების ქარტიის მოქმედების სავალდებულობაზე.მიღწეულია,დაშვებულია გამონაკლისი,ამ გამონაკლისს შემდგომ პოლონეთიც შეუერთდა.დიდი ბრიტანეთი ასევე არ ჩაერთო სასამართლო და საშინაო საქმეების ახალ ფორმატში.

ასევე,ავსტრია ითხოვდა საკუთარ უნვერსიტეტებში უცხოელი სტუდენტების რაოდენობის შეზღუდვას. 2008 წლის 12 ივნისს ირლანდიის მიერ ხელშეკრულების რეფერენდუმში ჩავარდნა გახდა ხელახალი მოლაპარაკებების საფუძველი ირლანდიის სუვერენული უფლებების დაცვის გათვალისწინებით ფისკალურ,ეთიკურ და სამხედრო ნეიტრალიტეტის საკითხების გათვალისწინებით,ასევე ერთი კომისარი ევროკომისიაში.

ხელშეკრულების რატიფიცირების პროცედურის დასრულება მოხდა პოლონეთისა და 2009 წლის 3 ნოემბერს ჩეხეთის მიერ,ძალაში შევიდა 2009 წლის 1 დეკემბრიდან.

ძირითადი ცვლილებები:

ისევ ორი ხელშეკრულება ევროკავშირის შესახებ და ევროკავშირის ფუნქციონირების შესახებ.

ევროკავშირის იურიდიული პირის სტატუსი

ევროკავშირს ექნება იურიდიული პირის სტატუსი,შეთანხმებებისა და ხელშეკრულებების დადება მისი კომპეტენციის საკითხებში.ასევე ევროპის ადამიანთა უფლებებისა და თავისუფლების დაცვის  შესახებ კონვენციასთან მიერთება.

გადაწყვეტილების მიღება ევროკავშირის საბჭოში

2014 წლის 1 ნოემბრიდან კვალიფიციური უმრავლესობა საბჭოს წევრთა ხმების 55 %,მინიმუმ 15 სახელმწიფოდან,რომელიც წარმოადგენს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 65 %,სხდომების ღიაობა გადაწყვეტილების მიღებისა და კენჭისყრის დროს,მოგეხსენებათ ამჟამად დახურულია.

ევროპული საბჭოს მუდმივი პრეზიდენტი

პრეზიდენტი არჩეული იქნება კვალიფიციური უმრავლესობით,2,5 წლის ვადით,შესაძლებელი იქნება ხელმეორედ არჩევაც.ამჟამად ბელგიელი ვან რუმპუი.

ევროპის საგარეო პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენელი

იგი იქნება ევროკავშირის საბჭოს წევრი და კომისიის ვიცე პრეზიდენტი.უხელმძღვანელებს საგარეო საქმეთა საბჭოს შეკრებებს.ამჟამად გახლავთ კეტრინ ეშტონი.

ცვლილებები ევროკომისიაში

ევროკომისიის 27 ევროკომისრის რიცხვი 2014 წლიდან უნდა შემცირდეს წევრ სახელმწიფოთა 2/3,ანუ 18 მდე,თუ ახალი წევრი ქვეყნები არ დაემატა რა თქმა უნდა.

კვალიფიციური უმრავლესობა

გაიზარდა საკითხების რიცხვი,სადაც გადაწყვეტილება კვალიფიცირი უმრავლესობით მიიღება. ფისკალური საკითხები,სოციალური უზრუნველყოფა,საგარეო პოლიტიკა და საერთო თავდაცვა კვლავაც რჩება გადაწყვეტილების ერთხმად მიღების საკითხად.

ევროპის ბანკი ხდება ევროკავშირის ინსტიტუტი

ევროპარლამენტის უფლებამოსილება

თანაგადაწყვეტის 43 სფერო გაიზარდა 83 მდე და პროცედურა ხდება ჩვეულებრივ პროცედურად ევროკავშირის ნორმატიული აქტების მიღებისას.

ეროვნული პარლამანტების როლი

განისაზღვრება როგორც სუბსიდიარიზმის პრინციპის პატივისცემის მნიშვნელოვანი ფაქტორი.შესაძლებლობას იძლევა უარყოფილი იქნეს კომისიის წინადადება.პარლამენტებს ეძლევათ შესაძლებლობა მიუთითონ თუ რატომ არ შეესაბამება შემოთავაზება სუბსიდიარიზმის პრინციპებს.საჭიროა მთელი პარლამენტების მესამედი,რომ კომისიის შეთავაზება უკუგდებულ იქნეს.კომისია წყვეტს იგივე სახით შეიტანოს,შეცვალოს,ან უკან წაიღოს.

მოქალაქეთა ინიციატივა

მინიმუმ მილიონ მოქალაქეს მნიშვნელოვანი ოდენობის სხვადასხვა სახელმწიფოდან შეუძლიათ ინიციატივა გადასცენ კომისიას იმ სფეროებში,სადაც საჭიროა ევროკავშირის ნორმატიული აქტის მიღება ხელშეკრულების ამოცანებიდან გამომდინარე.

საპოლიციო და სასამართლო თანამშრომლობა

გადაწყვეტილებათა უმრავლესობა მიღებული იქნება კვალიფიციური უმრავლესობით.

 და ა.შ……

 

 

Advertisements

Posted on May 30, 2010, in პოლიტიკა. Bookmark the permalink. 2 Comments.

  1. წყარო?

  2. ხელშეკრულების ტექსტი 🙂

%d bloggers like this: