სამოქალაქო საზოგადოება

სამოქალოქო საზოგადოება
.
ტერმინის განმარტება:
რა არის სამოქალაქო საზოგადოება?
სამოქალაქო საზოგადოება არის ინდივიდუუმების სპონტანური თვითმმართველობისა და მოქალაქეთა მიერ ნებაყოფლობით ჩამოყალიბებული ასოციაციების და ორგანიზაციების სფერო,რომელიც კანონით დაცულია მის მოღვაწეობაში სახელმწიფოს მხრიდან პირდაპირი ჩარევისა და თვითნებური რეგლამენტაციისგან.სამოქალაქო საზოგადოებაში მოქმედებენ ინდივიდები,სოციალური ჯგუფები,არასამთავრობო ორგანიზაციები და ელიტარული ჯგუფები,რომლებსაც აქვთ უნარი და საშუალება გავლენა მოახდინონ როგორც საზოგადოებაზე,ისე ხელისუფლებაზე.
სამოქალაქო საზოგადოება არსებობს იმ ინტერესთა მრავალფეროვნების ფორმით,რომელთა არსებობის უფლებას ეს საზოგადოება ცნობს.სამოქალაქო საზოგადოება არის არა ერთჯერადი საზოგადოებრივი შეთანხმების პროდუქტი,არამედ თვით ამ შეთანხმებათა ძიებისა და დიალოგის წარმართვის დინამიკური პროცესი.შეთანხმების ძიება არის თანაცხოვრების შეუჩერებელი ფორმა,რომლის საფუძველზეც მიიღწევა დინამიკური წონასწორობა მუდმივად ცვლად საზოგადოებაში,რომელშიც განუწყვეტლივ იბადება და კვდება არასამთავრობო და ერთობაზე დაფუძნებული ორგანიზაციები;ყალიბდება,ტრანსფორმირდება და ქრება ასოციაციური სტრუქტურები;ისახება,ღვივდება და ცხრება კონფლიქტები;ადგილს იმკვიდრებს და კარგავს ახალი და ძველი ჭეშმარიტება.სამოქალაქო საზოგადოება არის თავისუფალ ადამიანთა ისეთი კრებული,რომელსაც ახასიათებს არა იმდენად საერთო,რამდენადაც გაზიარებული ღირებულებები,სწრაფვა ისეთი სოციალური სწავლის პროცესისკენ,რომელშიც მთავარია არა იმდენად კომპრომისი,რამდენადაც ერთმანეთის გაგებისთვის მზადყოფნა.სამოქალაქო საზოგადოება თავისი არსით ისეთი საზოგადოებრივი წყობაა რომლის დროსაც ადამიანს გარანტირებული აქვს ეკონომიკური და პოლიტიკური ყოფიერების ფორმათა არჩევანი,აღიარებულია ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები,უზრუნველყოფილია იდეოლოგიური პლურალიზმი.სამოქალაქო საზოგადოება იმ დონეზე აკონტროლებს სახელმწიფოს,რომ მის მიერ საზოგადოების მომსახურების ფორმით გარანტირებულიიყოს სამოქალაქო საზოგადოების ისეთი მასაზრდოებელი ფაქტორებისა და სავალდებულო პირობების დაცვა,როგორიცაა საკუთრების მრავალფეროვნება და თანაბრობა,შრომისა და

მეწარმეობის თავისუფლება,იდეოლოგიის მრავალფეროვნება და თავისუფალი მასმედია,ადამიანის უფლება-თავისუფლებების ურღვეობა და ა.ს.შ.2სამოქალაქო საზოგადოებას ფართო და ვიწრო გაგებით განსაზღვრავენ:სოციალურ და პოლიტიკურ თეორიაში მიღებულია უფრო ფართო განსაზღვრება,რომელიც უკავშირდება ამ ცნების წარმოშობას კლასიკურ ლიბერალურ თეორიაში ისეთ მოაზროვნეებთან,როგორებიც არიან ჯონ ლოკი და ადამ ფერგიუსონი.სამოქალაქოსაზოგადოება განსხვავდება ’’ბუნებითი საზოგადოებისაგან’’,სადაც არის ქაოსი და ადამიანები ყოველგვარი შეზღუდვების გარეშე მოქმედებენ.საზოგადოების სამოქალაქო ხასიათი ამ გაგებით უკავშირდება იმ შეზღუდვებს,რომლებსაც ადამიანები ნებაყოფლობით უწესებენ საკუთარ თავს,რათა მათი ცხოვრება უფრო უსაფრთხო და პროდუქტიული გახდეს. საერთოდ სამოქალაქო საზოგადოების სფეროში მოიაზრება სოციალური ურთიერთობებისა და აქტივობების ის ფორმები რომლებიც არ გვხვდება ოჯახის,ბიზნესისა და სახელმწიფოს სფეროებში.1-ოჯახი პიროვნულ და ბუნებით კავშირებს ეყრდნობა,სამოქალაქო საზოგადოება კი საჯარო სივრცეშია,ანუ ის სცდება ახლობლურ,პიროვნული ურთიერთობების საზღვრებს.2-ბიზნესი ცალსახად მოგებაზეა ორიენტირებული.თუმცა ბიზნესის და სამოქალაქო საზოგადოების გადაკვეთაზეა მედია,რომელიც მიუხედავად იმისა,რომ კომერციულ გათვლებზე დგას,სწორედ მისი მეშვეობით ხორციელდება საზოგადოებრივი ინტერესებისა და ღირებულებების გავრცელება და პოპულარიზაცია,რის გარშემოც ხდება საზოგადოებრივი ჯგუფების მობილიზაცია.3-სახელმწიფოს და სამოქალაქო საზოგადოების ურთიერთობაზე ცოტა მეტ ხანს შევჩერდები:ასევე სახელმწიფოც რა თქმა უნდა სამოქალაქო საზოგადოების სფეროს გარეთ გვხვდება,თუმცა მათ შორის კავშირები ძალზედ მნიშვნელოვანია. სამოქალაქო საზოგადოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ამოცანაახელისუფლების საქმიანობაზე კონტროლი,რათა ზემოქმედება მოახდინოს მის საქმიანობაზე.ამრიგად სამოქალაქო საზოგადოება და ხელისუფლება ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული სფეროებია.ისინი წესით არ ერევიან ერთმანეთის საქმიანობაში,მაგრამ ახორციელებენ ურთიერთშეზღუდვას და ურთიერთკონტროლს.სამოქალაქო საზოგადოება ზემოქმედებას ახდენს ხელისუფლებაზე,რათა მისი მხრიდან გამოირიცხოს ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების ფაქტები.ხელისუფლება კანონის საფუძველზე არეგულირებს სამოქალაქო საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს,რათა მასში აღმოიფხვრას კრიმინალური ელემენტების საქმიანობა და დანაშაულებრივი ელემენტები.

სამოქალაქო საზოგადოების ჩასახვა,ფორმირება და სრულყოფა თავად სახელმწიფოს და საზოგადოების განვითარების ხარისხს,ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ რეჟიმსა და მის მიმდინარეობას უკავშირდება.ასევე თავის მხრივ,იმის მიხედვით თუ როგორია საზოგადოება,რა სახის ურთიერთობები არსებობს მასში,ყალიბდება სახელმწიფოს მართვის სისტემაც.ქვეყანაში დემოკრატიული,ორგანიზაციული ფორმის არსებობის პირობებში თუ საზოგადოება არ არის მზად მართვაში თანამშრომლობისთვის და მონაწილეობისთვის,მაშინ ხელისუფლება იძულებული ხდება თავის თავზე აიღოს მართვის მთელი ფუნქცია,რაც გამორიცხავს ქვეყნის,როგორც მთლიანის დემოკრატიულობას და აიძულებს მმართველ ძალას ტოტალიტარული თუ არა ავტორიტარული გახდეს.ხელისუფლებამ რომ მართვითი ფუნქციები განახორციელოს,მას სამოქალაქო საზოგადოება სჭირდება.მოკლედ,დემოკრატიული სახელმწიფოს იდეა თავის თავში გულისხმობს სამოქალაქო საზოგადოებას,როგორც დემოკრატიულად ყოფნის უფრო მაღალ საფეხურს.ასევე დავამატებ ერთ მნიშვნელოვან გარემოებასაც,სამოქალაქო საზოგადოებას და სახელმწიფოს ერთმანეთთან პარტიები აკავშირებენ.მიუხედავად იმისა რომ პარტიათა ძირითადი მიზანი ხელისუფლებაში მოსვლა და ძალაუფლების ხელში აღებაა,ისინი მაინც სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებია ბუნებით.
ტერმინი ვიწრო გაგებით ხშირად უიგივდება არასამთავრობო ორგანიზაციებს,ანუ მესამე სექტორს.ისინი შეიძლება ეფუძნებოდნენ მოხალისეობას,ქველმოქმედებას,ფილანტროპიას.არასამთავრობო ორგანიზაციები ე.წ ’’ვაჩ დოგებს’’ წარმოადგენენ.ე.წ ’’ნგო’’ები ორიენტირებულნი არიან კოოპერაციასა და შემწყნარებლობაზე.მნიშვნელოვან მხარეს წარმოადგენენ ეთნიკური და რასობრივი კონფლიქტების გადაწყვეტისას და სარგებლობენ დიდი ნდობით.როგორც ავღნიშნე პოლიტიკურ თეორიაში სამოქალაქო საზოგადოების ცნების მნიშვნელობა ძირითადად იმით განისაზღვრება,რომ ის მდგრადი გაწონასწორებული დემოკრატიული პოლიტიკური სისტემის საფუძველია.განვითარებული სამოქალაქო საზოგადოების გარეშე დემოკრატიული სისტემა კონსოლიდირებული,ფესვგადგმული ვერ იქნება..

მასალა:
1-ლევან ბერძენიშვილი,გიგა ბოკერია;სამოქალაქო საზოგადოება;თბილისი-1998.
2-ვახტანგ ერქომაიშვილი:რა არის სამოქალაქო საზოგადოება?თბილისი;1997.
3-გია ნოდია;სამოქალაქო საზოგადოების განვითარება საქართველოში:მიღწევები და გამოწვევები;თბილისი-2005.

ნანა ბერუასშვილი

Advertisements

Posted on იანვარი 27, 2010, in საზოგადოება. Bookmark the permalink. Comments Off on სამოქალაქო საზოგადოება.

დისკუსია დახურულია.

%d bloggers like this: