დევიდ ბოუი: ცვლილებების რელსებზე

savage_01_0

 “My whole professional life is an act…

I slip from one guise to another very easily.”

უამრავ მუსიკოსს აქვს გაყიდული გაცილებით მრავალრიცხოვანი ალბომი, ისევე, როგორც უამრავი მუსიკოსის ნამუშევარი გაცილებით ხშირად გამხდარა # 1 ჰიტი  და მათ იმაზე მეტი ფანი ჰყოლიათ, ვიდრე დევიდ ბოუის, თუმცა ბევრ  მუსიკოსს არ მოუხდენია იმხელა გავლენა ერთდროულად სოციალური, კულტურული და მუსიკალური ცხოვრების მრავალ მიმართულებაზე, როგორიც დევიდ ბოუიმ მოახდინა.

This is my small tribute to the legendary David Bowie,  who was a wonderful musician, an influential style icon, an amazing actor and a true original of our time. 

Author: Nana Beruashvili, 2016

საზოგადოაბაში, რომელიც სივრცეს არ უტოვებს პიროვნებას ინდივიდუალიზმისა და ორიგინალურობისათვის, მან გაარღვია საზღვრები, იპოვა გზები და საკუთარი ინტერპრეტაციით, კრეატიულად წარმოაჩინა, ის რაც შემდგომში უამრავმა ადამიანმა გაიგო, გაითავისა და შეიყვარა. მისი მუსიკალური შემოქმედების კონცეფცია წარმოსახვით, გამოგონებულ სამყაროს და რეალობას შორის კავშირის არაპირდაპირი გზებით ძიებაა.

დევიდ ბოუი იქცა არა მხოლოდ ექსტრაორდინალურ გამომგონებლად, არამედ ცვლილებების სახედ. მას როგორც მუსიკოსს, როგორც სოციო-კულტურული გარდაქმნების ბიძგის მიმცემს, აქტუალურობა სიცოცხლის ბოლომდე არ დაუკარგავს. ის იყო არა მხოლოდ მუსიკოსი, რომელმაც გავლენა მოახდინა არაერთ მიმდინარეობაზე,   გლამ როკიდან, გოთიკ როკის, პანკ როკის, სოულის, დისკოს, პოპის და ა.შ ჩათვლით, არამედ მან განსაზღვრა და ჩამოაყალიბა საკუთარი  მოდური სტილი. ბოუის მრავალფეროვანმა და ექსტრავაგანტულმა სასცენო იმიჯმა, მისმა ელეგანტურობამ და კრეატიულობამ შთააგონა ისეთი დიზაინერები, როგორებიცაა ჟან პოლ გოტიე, ალექსანდრ მაქქუინი და ა.შ

მან   წარუშლელი კვალი დატოვა კულტურაზე, განსაკუთრებით გენდერის და სექსუალობის საკითხების კუთხით. ანდროგენულობას მის კარიერაში, განსაკუთრებით საწყის ეტაპზე, მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა. ის იყო სადღაც შუა ზღვარზე, არც ჰომოსექსუალის, არც ტრადიციული ორიენტაციის მქონეს შორის, თუმცა მისთვის ბისექსუალის წოდებაც ბოლომდე მართებული არ იქნებოდა. ის იყო გაცილებით შორს და სხვა რელსებზე. საკუთარი წარმოსახვით შექმნილ ფენტეზი სამყაროში, რომლიდანაც არ გამოდიოდა. როგორც იაპონელი დიზაინერი იამამოტო ამბობდა: „მას მოსწონდა დევიდ ბოუისთვის სამოსის შექმნა, რადგან ის არ იყო არც ქალი, არც კაცი.“  და სწორედაც, იმიჯი, რომლითაც დევიდ ბოუი თავდაპირველად გახდა პოპულარული, იყო სრულიად უცნაური, იდუმალი, უცხოპლანეტური, თუმცა სახიფათოდ მაცდური.

 

ის დაეხმრა ადამიანებს აღმოეჩინათ და წარმოეჩინათ თავი ახალ სოციო-კულტურულ სივრცეებში.  უცნაური, იზოლირებული კაცი სხვა პლანეტიდან „Ziggy Stardust“ ერთგვარი ნიმუში და საკულტო ფენომენი გახდა.  როგორც ბოუი, „Ziggy“ ს პერსონაც უცხოპლანეტელი იყო, გრძელ თმით, ანდროგენული იმიჯით და მაკიაჟით. თუმცა უკიდურესი „აუთსაიდერის“ სტატუსმა იგი პირიქით ბევრი თინეიჯერისთვის, ასევე ზრდასრულისთვის მისაბაძ იდეალად აქცია. განსაკუთრებით მათთვის, ვინც საზოგადოებრივი ცხოვრების მეინსტრიმ მიმართულებებისგან მოწყვეტილი და იგნორირებული იყო. ის გახდა ერთგვარი მესია, რომელმაც გაიზიარა, მიიღო და შეიყვარა ყველა, ვინც ტრადიციულმა კულტურამ გარიყა. ხოლო მისმა კინოგმირმა, გობლინების მეფე ჯარეტმა, ფილმიდან ლაბირინთი (1986),  ხელი შეუწყო და ჩამოაყალიბა ხედვა იმაზე, თუ როგორ შეიძლებოდა  სექსუალობისა და გენდერის დანახვა. ჯარეტის პერსონაჟი ბევრისთვის გახდა სექსუალური გამოღვიძების ინსპირაცია.

კარიერის მანძილზე არასდროს შეუწყვეტია განახლება. მისი მუსიკალური ალტერ ეგოები იცვლებოდა  „Ziggy Stardust“ (1972) ის ანდროგენული, უცხოპლანეტური იმიჯიდან  – “Aladdin Sane”(1973) მდე,  “Halloween Jack”(1974) იდან – “Thin White Duke” (1976) მდე და ა.შ.   მას საკუთარი სტილის  გარდაქმნა სიცოცხლის ბოლომდე არ შეუწყვეტია.

სამყაროში, სადაც ორიგინალურობა და ექსტრავაგანტულობა ერთობ დეფიციტურია, სადაც  მიმბაძველობა, გამეორება, ერთგვარად მიღებული ნორმაა, დევიდ ბოუის არ ეშინოდა ყოფილიყო საკუთარი თავი და შეექმნა, დაეკავებინა სრულიად ახალი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი ნიშა. ის იყო იმიჯის, სტილის, ნამდვილი ქამელეონი და ხედვის, მუსიკალური მიმდინარეობების  ინოვატორი. ის იყო მეამბოხე, რომელმაც დაგვანახვა საკუთარი თავი ისეთი, როგორიც სინამდვილეში ვართ და არა ისეთი, როგორიც საზოგადოებას უნდა რომ ვიყოთ. მან გვასწავლა, როგორ უნდა გამოვხატოთ პროტესტი  ხელოვნების მეშვეობით იმ სისტემისადმი, რომელიც არ გვიღებს.

 

მასალა მომზადებულია სხვადახვა უცხოური გამოცემის სტატიაზე,

ინტერვიუზე და დევიდ ბოუის ფანების ჩანაწერებზე დაყრდნობით.

ნანა ბერუაშვილი, 2016

 

სტატია პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალ 4motivi.com ზე 

ცვლილებების რელსებზე: დევიდ ბოუი

 

ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის ფასი

  სტატია იხილეთ გაზეთ რეზონანსში: http://www.resonancedaily.com/index.php?id_rub=2&id_artc=7858

29-30 სექტემბერს ვარშავაში, აღმოსავლეთ პარტნიორობის ინიციატივის რიგით მეორე სამიტზე პარტნიორობის მონაწილე ქვეყნების მისამართით მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გზავნილები იქნა გაჟღერებული. ევროკავშირის ინსტიტუტების მმართველმა პირებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს მზაობა პარტნიორობის მონაწილე ქვეყნებთან უფრო ღრმა და შედეგისმომცემ პოლიტიკურ-ეკონომიკური ინტეგრაციის შესახებ. ქართული მხარე განსაკუთრებული ინტერესით ელოდა გადაწყვეტილებას ღრმა და ყოვლისმომცველ სავაჭრო რეჟითან დაკავშირებული მოლაპარაკებების გახსნის შესახებ. ევროკავშირის პრეზიდენტის, ჰერმან ვან რომპეის, ასევე ევროპარლამენტის პრეზიდენტის ერჟი ბუზეკის და საგარეო და უსაფრთხოების საკითხებში  ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენლის ევროკომისარ კეტრინ ეშტონის განცხადებით, საქართველოსთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ მოლაპარაკებები შესაძლებელია წლის ბოლოსთვის დაიწყოს. ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის ფორმატი გულისხმობს არა უბრალოდ ტარიფების ლიბერალიზაციას, ანუ განულებას, არამედ იგი ითვალისწინებს აგრეთვე არასატარიფო ბარიერების შემცირებას და ძირეული რეფორმების გატარებას ვაჭრობასთან დაკავშირებულ სფეროებში. იგულისხმება სანიტარულ და ფიტოსანიტარულ რეგულირებასთან დაკავშირებული საკითხები,  ტექნიკური რეგულირება, კონკურენციის პოლიტიკა და სხვა. ეკონომიკური თანამშრომლობის საფუძვლები ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ორმხრივი ვაჭრობის საკითხებში ურთიერთობა რეგულირდება ევროკავშირსა და საქართველოს შორის  შეთანმხებით პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ, რომელიც ძალაშია 1999 წლიდან. თანამშრომლობას ეკონომიკურ საკითხებში მოიცავს აგრეთვე, ევროპის სამეზობლო პოლიტიკა და მისი სამოქმედო გეგმაც. საქართველოს აქვს მინიჭებული  GSP +  ით, ანუ პრეფერენციათა ზოგადი რეჟმით+  სარგებლობის უფლება, რაც საქართველოს ევროკავშირის ბაზარზე შეღავათიანი პირობებით გასვლის უფლებას ანიჭებს. დღეისათვის  დაახლოებით 7 200 დასახელების პროდუქციას აქვს ამგვარი შეღავათებით  ევროკავშირის ბაზარზე სარგებლობის უფლება.    პრიორიტეტებული საკითხები აღმოსავლეთ პარტნიორობის ინიციატივის ფარგლებში ევროკავშირი მზადაა ასოცირების შესახებ შეთანხმების კონტექსტში შექმნას ძალზე მნიშვნელოვანი  ,,ღრმა და ყოფლისმომცველი“ ვაჭრობის სივრცე (DCFTA)   საქართველოსთან  მას შემდეგ, რაც ამისთვის აუციელებელი პირობები იქნება დაკმაყოფილებული. ევროკომისიამ ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ მოლაპარაკებებთან დაკავშირებით პრიორიტეტულად 4 ძირითადი სფერო გამოყო, ეს სფეროებია: ვაჭრობის ტექნიკური ბარიერები, სურსათის უვნებლობა, ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვა და კონკურენცია.  საქართველომ ამ 4 სფეროში ევროკომისიის რეკომენდაციების გათვალისწინებით განახორციელა რიგი მნიშვნელოვანი ნაბიჯებისა. 1.         ვაჭრობის ტექნიკური ბარიერები: ამ სფეროში ძირითადი რეკომენდაციები იყო სტანდარტიზაციის, აკრედიტაციის, შესაბამისობის შეფასების, ტექნიკური რეგლამენტების და მეტროლოგიის სფეროში სამთავრობო პროგრამის მომზადება, რომლის შემუშავება და დამტკიცება უკვე მოახდინა საქართველის მთავრობამ. ასევე შემუშავებულია, ევროკომისიის მიერ მოთხოვნილი ყოვლისმომცველი სტრატეგია. 2.         სურსათის უვნებლობა:  საქართველოს მთავრობამ შეიმუშავა და დაამტკიცა სურსათის სფეროში ყოვლისმომცველი სტრატეგია, კომისიის რეკომენდაცია იყო მომხდარიყო სურსათის უვნებლობის კანონმდებლობის შეჩერებული მუხლების ამოქმედების დაწყება, რომელიც საქართველოს მთავრობამ გაითვალისწინა და 2010 წლის 1 ივლისიდან დაიწყო საექსპორტო პროდუქციის კონტროლი. 3.         ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვა:  ევროკომისიის რეკომენდაცია იყო  საქართველოს ბაზრის კვლევის დაწყება, რომელიც 2010 წლის გაზაფხულზე დასრულდა. ასევე, ევროკომისიის  რეკომენდაციების თანახმად საქართველოს მთავრობამ შეიმუშავა და მიიღო კანონი “დიზაინის შესახებ”, რომელიც სრულ შესაბამისობაშია ევროკომისიის რეგულაციებთან. 4.         კონკურენცია:  ევროკომისიის რეკომენდაციების თანახმად უნდა მოხდა თავისუფალი ვაჭრობის და კონკურენციის სააგენტოს დამოუკიდებელ ორგანოდ გარდაქმნა.Eვროკომისიის რეკომენდაციის თანახმად  უნდა მოხდეს კონკურენციის შესახებ ახალი კანონის შემუშავება, რომელზეც მიმდინარეობს მუშაობა.   სავარაუდო  ეკონომიკური  სარგებელი,  რომელის  მოტანაც  DCFTA-რეჟიმს შეუძლია ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალ  ვაჭრობას  მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებლის მოტანა შეუძლია საქართველოსთვის, განსხვავებით უბრალო თავისუფალი სავაჭრო რეჟიმისაგან. ჯერ კიდევ რამდენიმე წლის წინ ცნობილი კვლევითი ჯგუფის  CASE  ს კვლევამ,  Global Insight თან ერთად აჩვენა, რომ DSFTA ს მნიშვნელოვანი პოზიტიური გავლენის მოხდენა შეუძლია საქართველოს ეკონომიკაზე, განსაკუთრებით იმ დარგებში, სადაც ქვეყანას უკვე აქვს გამოვლენილი ფარდობითი უპირატესობები. მაგალითისთვის:  ხელშეკრულების დადებიდან 5 წლის განმავლობაში შესაძლებელია საფეიქრო პროდუქციის გამოშვება  დაახლოებით 55 % ით გაიზარდოს.  DCFTA მ დადებითად შეიძლება იმოქმედოს სამთომოპოვებითი მრეწველობისა და კარიერების დამუშავების გამოშვებაზე, რამაც 5 წლის შემდეგ შეიძლება 21 % ით მოიმატოს.  19 % ზრდა შეიძლება ჰქონდეს ქიმიური, რეზინის და პლასტმასის პროდუქციის წარმოებასაც. ღრმა და ყოვლისმომცველი ვაჭრობის რეჟიმის პოზიტიური გავლენა აისახება მეტალურგიაზეც, რომლის წარმოება შესაძლებელია  30 %  ით გაიზარდოს. მნიშვნელოვანია ასევე ის გარემოება, რომ  DCFTA ს ამოქმედებამ შესაძლებელია საქართველოში ხელფასების დონე გაზარდოს, თუმცა ეს აისახება უფრო მეტად არაკვალიფიციური მუშების ხელფასზე, ვიდრე კვალლიფიციური მუშა-ხელის ანაზღაურებაზე.  ყოველივე ეს იქიდან გამომდინარეობს, რომ ზრდის მეტი პერსპექტივა შესაძლებელია იმ დარგებს ქონდეთ, რომლებიც შრომის მაღალი ინტენსივობით ხასიათდებიან. (მეტალურგია, საფეიქრო წარმოება და ა.შ) ამასთანავე, ღრმა და ყოვლისმომცველმა თავისუფალმა სავაჭრო რეჟიმმა შესაძლებელია მნიშვნელოვანი დადებითი იმპულსები შეჰმატოს საექსპორტო პროდუქციის ზრდას. მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში მთლიანი ქართული ექსპორტის ზრდის ტემპმა შესაძლებელია 13 % ზრდას მიაღწიოს. შესაძლებელია მნიშვნელოვნად მოიმატოს ლითონის ნაწარმის ექსპორტმა, ასევე საკვები პროდუქტებისა და სასმელის ექსპორტმა. (განსაკუთრებით ნატურალური ღვინოებისა და სპირტიანი სასმელების) საფეიქრო პროდუქციის ექსპორტის ზრდამ კი მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში შესაძლოა 158 % შეადგინოს.  ზრდის  პერსპექტივა აქვს ასევე ავეჯის, საიუველირო ნაკეთობების, სათამაშოების, სპორტული ინვენტარის ექსპორტს.   სირთულეები, რომლებიც შესაძლოა თან ახლდეს ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალ სავაჭრო რეჟიმს მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ხელისუფლებისთვის ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი სავაჭრო ურთიერთობების დაწყება პრიორიტეტული საკითხია, ექსპერტთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება საქართველოს მყიფე ეკონომიკას მძიმე ტვირთად დააწვება, რაც ცხოვრების გაძვირებაზე აისახება. ყველაზე უფრო რთულად მოსაწესრიგებელი სავარაუდოდ სურსათის უვნებლობისა და ინტელექტუალური საკუთრების სფეროები იქნება. დღეისათვის მოლაპარაკებების დაწყებამდე კონკრეტულ დეტალებზე საუბარი საკმაოდ რთულია, თუმცა ევროკავშირი ხელშეკრულების გაფორმების წინაპირობად უკვე აღნიშნულ 4 პრიორიტეტულ სფეროში მნიშვნელოვანი სტანდარტებისა და რეგულაციების დანერგვას მოითხოვს. მაგალითისთვის: სურსათის უვნებლობის რეგულაციების გამკაცრების მოთხოვნა, ეკონომიკის ექსპერტების აზრით, კიდევ უფრო გაზრდის  ისედაც მაღალ ინფლაციას. „ახალი ეკონომიკური სკოლა-საქართველოს“ ვიცე პრეზიდენტი გია ჯანდიერის განცხადებით, იმ მოთხოვნების დროის მოკლე მონაკვეთში შესრულება, რომელსაც ევროკავშირი DCFTA ს ფარგლებში ითხოვს, დიდ ზიანს მოუტანს საქართველოს ეკონომიკას. გია ჯანდიერს მაგალითად მოჰყავს საკვების უვნებლობის შესახებ რეგულაციების გამკაცრების საკითხი და აღნიშნავს რომ: „როდესაც თბილისში იყიდება, ვთქვათ, მაწონი ან ხორცი, ამას უნდა ჰქონდეს სრულყოფილი ისტორია, თუ სად ცხოვრობდა ეს ძროხა, სად დაიკლა, ვინ ჩამოიტანა და რამდენი დღის არის; ისიც, თუ სად დაიბადა, რას ჭამდა, სხვა ძროხებთან როგორი ურთიერთობები ჰქონდა… ეს შეიძლება ერთი შეხედვით სასაცილოა, მაგრამ სწორედ ამაზე არის საუბარი. ამისთვის უნდა გაკონტროლდეს დაახლოებით 600 ათასი ოჯახი, რომელიც სოფლად ცხოვრობს. თითეულს ჰყავს ხან ორი ძროხა, ხან ხუთი ღორი, სამი ქათამი და ასე შემდეგ. საუბარია იმაზე, რომ ყველა ეს ცხოველი უნდა გაკონტროლდეს, მაგრამ როგორ, ამაზე წარმოდგენა ჯერ არავის აქვს.“  გია ჯანდიერის განცხადებით, „ამგვარი მკაცრი კონტროლი საქართველოს დაახლოებით 700 მილიონი ლარი დაუჯდება. ამდენივე თანხა იქნება საჭირო სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის დასახმარებლად, რადგან ის იაფი პროდუქცია, რომელიც მათთვის ხელმისაწვდომი იყო, სურსათის უვნებლობის მოთხოვნებთან შეუსაბამობის გამო აიკრძალება და  დახლებიდან გაქრება.“ ფაქტია, გარკვეული რისკების მიუხედავად, ხელისუფლებისთვის ევროკავშირთან ღრმა ეკონომიკური ინტეგრაციის დაწყება მნიშვნელოვანი პრიორიტეტია. 2011 წლის 11 თებერვალს, პარლამენტში ყოველწლიური მოხსენებით გამოსვლისას  პრეზიდენტმა სააკაშვილმა განაცხადა, რომ საქართველოს მიზანია,  2015 წლისთვის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას მიაღწიოს ევროკავშირთან, რაც ნიშნავს იმას, რომ ქართული პროდუქციისთვის უფრო მისაწვდომი გახდება ევროკავშირის ბაზარი. ევროკავშირში საქართველოს წარმომადგენელმა, სალომე სამადაშვილმა კი განაცხადა, რომ საქართველოს მიზანია წლის ბოლოსთვის დაიწყოს მოლაპარაკებები DCFTA ს თაობაზე, ხოლო შემდეგი წლისთვის უკვე უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებით იგეგმება ევროკავშირთან მოლაპარაკებების დაწყება.  ნანა ბერუაშვილი /2011

ევროკავშირის უსაფრთხოების განზომილება და საქართველო

ევროკავშირის,   როგორც  პოლიტიკური  აქტორის  ისტორია  არის საუკეთესო მაგალითი იმისა, რომ “ხისტი ძალა” არ არის ერთადერთი შესაფერისი ფორმა კონფლიქტური სიტუაციების დასარეგულირებლად. ევროკავშირი არ არის სამხედრო ორგანიზაცია და მიუხედავად იმისა, რომ მისი შექმნის სათავეებშივე იყო მოაზრებული სამხედრო-პოლიტიკური ერთობის ჩამოყალიბება, ეკონომიკური განვითარების პარალელურად, ყოველგვარმა მცდელობებმა 90 იან წლებამდე წარუმატებლად ჩაიარა.

დღეისათვის, იმ ფონზე, როდესაც საქართველო ღიად გამოთქვამს სურვილს ევროპული ინტეგრაციისკენ აიღოს გეზი, განსაკუთრებით თვალშისაცემია საზოგადოების ნაწილის მხრიდან ევროკავშირის მისამართით არასწორი მოლოდინების ქონა. ყოველივე ეს განსაკუთრებით თვალშისაცემი რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის განმავლობაში და შემდგომ პერიოდში იყო, როდესაც საზოგადოების დიდ ნაწილს ჰქონდა იმის მოლოდინი, რომ ევროკავშირი საქართველოს დახმარებას და რუსეთის შეჩერებას ხისტი ძალით, ან გნებავთ, სამხედრო ინტერვენციის გზით შეეცდებოდა. სინამდვილეში ევროკავშირის პოლიტიკური განზომილება დღიდან მისი აღმოცენებისა, ყოველთვის ეკონომიკური ინტეგრაციის პარალელურად და არა მასთან ერთად ვითარდებოდა. ამიტომაა რომ დღემდე ევროკავშირი უპირველეს ყოვლისა, მძლავრ ეკონომიკურ გაერთიანებად მიაჩნიათ და შემდეგ პოლიტიკურ/სამხედრო მოთამაშედ.

ევროპული უსაფრთხოება ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს შორის ყოველთვის იყო უთანხმოებებისა და სირთულეების მიზეზი. ამ სფეროში ეროვნული სუვერენიტეტის უმნიშვნელოვანესი ნაწილის დათმობა წევრი სახელმწიფოების მხრიდან დღემდე ვერ მოხერხდა. ევროპული სუპრანაციონალიზმი, წარმატებული ეკონომიკური ინტეგრაციისგან განსხვავებით, სწორედ ამ სფეროშია ყველაზე სუსტი. ამიტომ თვალშისაცემია ინტერგავემენტალიზმის (სახელმწიფოთაშორისი ფორმატი) და ზესახელმწიფოებრიობის მუდმივი დიქოტომია. ევროკავშირის საერთო საგარეო და უსაფრთხოების, ასევე თავდაცვის პოლიტიკა ხშირად ევროკავშირის ყველაზე სუსტ რგოლად მიაჩნიათ და ამ მხრივ ევროსკეპტიკოსები ხელშესახებ პერსპექტივებს არ სახავენ მომავალში.

ევროკავშირის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის არეალი მკაფიოდ შემოსაზღვრული არ არის და იგი მხოლოდ სამეზობლოს არ მოიცავს. იგი ვრცელდება ფართო ტერიტორიაზე, მრავალმხრივი პროფილით. “ქაბულიდან-პრიშტინამდე და რამალადან-კინშასამდე ევროკავშირის წარმომადგენლები იცავენ საზღვრებს, თვალყურს ადევნებენ სამშვიდობო შეთანხმებების შესრულებას, წვრთნიან სამართალდამცველებს, ქმნიან სისხლის სამართლის სამართალწარმოების სისტემებს, იცავენ გემებს მეკობრეებისგან.“

მიუხედავად ამისა, რომ ევროკავშირს 2003 წლის შემდეგ გააჩნია სამხედრო ინფრასტრუქტურა და ჰყავს სამხედრო პერსონალი, სწრაფი რეაგირების ძალების ჩათვლით, ორგანიზაციას სამხედრო გაერთიანებად მაინც ვერ მოვიაზრებთ.

ჩრდილოატლანტიკური ალიანსისგან განსხვავებით ევროკავშირი თითქმის არასდროს იყენებს ხისტ ძალას კონფლიქტური სიტუაციების დასარეგულირებლად და მისი მისიები საპოლიციო, სადამკვირვებლო, სამშვიდობო, სარეაბილიტაციო ხასიათით შემოიფარგლება. რეალურად ევროკავშირის სწრაფი რეაგირების ძალების ფუნქციებში სწორედ პეტერსბერგის ამოცანების შესრულება შედის. (რომელიც სწორედ ამგვარ მისიებს მოიცავს)E

საქართველოში ევროკავშირის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის ინსტრუმენტი მოქმედებს 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ.

15 სექტემბერს ევროკავშირის 27 წევრი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა სამოქალაქო, შეუიარაღებელი სადამკვირვებლო მისიის გამოგზავნის გადაწყვეტილება მიიღეს, (EUMM) ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 12 აგვისტოსა და 8 სექტემბრის სამშვიდობო შეთანხმებების შესრულების პროცესზე დასაკვირვებლად და კონფლიქტის შემდგომ საქართველოში სტაბილიზაციისა და ნორმალიზაციის ხელშესაწყობად. სადამკვირვებლო მისიას 2011 წლის აპრილამდე გერმანელი დიპლომატი ჰანს იორგ ჰაბერი ხელმძღვანელობდა, ხოლო დღესდღეობით იგი პოლონელმა ანდჟეი კიშკევიჩმა ჩაანაცვლა.

აღსანიშნავია, რომ ევროკავშირმა პირველი სადამკვირვებლო მისია იუგოსლავიაში განახორციელა, 1991 წელს, (სახელწოდებით- ევროპული გაერთიანების სადამკვირვებლო მისია, EჩMM) მაშინ როდესაც ევროპის უსაფრთხოების პოლიტიკა პირველ ნაბიჯებს დგამდა.

საქართველოსთან მიმართებაში, ევროკავშირის წამყვანი სახელმწიფოების ლიდერები ხაზს უსვამენ იმ პოზიტიურ გარემოებას, რომ ეს იყო ორგანიზაციის ისტორიაში, მისიის ყველაზე სწრაფად გაგზავნა დანიშნულების ადგილამდე. თუმცა ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიას დღემდე ექმნება სერიოზული პრობლემები საკუთარი მანდატით გათვალისწინებული მოვალეობების შესრულებაში, მთელი საქართველოს მასშტაბით. Mმიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია არის შეუიარაღებელი მისია აღმასრულებელი უფლებების გარეშე, მის ყოფნას საქართველოში არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება, იმ გარემოების გათვალისწინებით, როდესაც რუსეთის ძალისხმევით საქართველოში მანდატი საბოლოოდ შეუწყდათ გაეროსა და ეუთოს წარმომადგენლობებს. საქართველოსთვის, რომელიც გამუდმებით იმყოფება რუსეთისაგან მომავალი ეგზისტენციალური საფრთხეების წინაშე, გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება საერთაშორისო მისიის არსებობას, თუნდაც მისი ტერიტორიის ნაწილზე.

ევროპელი ლიდერები ლისაბონის სტრატეგიაზე ამყარებენ იმედს. იგი 2009 წელს შევიდა ძალაში და უნდა იყოს ყველა იმ სირთულისა და გამოწვევის მოგვარების საფუძველი, რომელიც დღეს დგას ევროპის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის წინაშე. (და არა მარტო ამ სფეროში) რა თქმა უნდა სამომავლოდ ხელშეკრულების ეფექტურად ფუნქციონირება საქართველოსთვისაც მნიშვნელოვანია, რაც პირველ რიგში სასიკეთოდ აისახება აღმოსავლეთის პარტნიორობის ინიციატივით გათვალისწინებული უსაფრთხოების ფორმატით თანამშრომლობის გაღრმავებაში.

რაც შეეხება კონკრეტულად ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის საქმიანობის მომავალს საქართველოში, მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირის დამკვირვებლები ძალას არ ზოგავენ საკუთარი მოვალეობების შესასრულებლად, რაც მისასალმებელია, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ მომავალში შემუშავებულ იქნას უფრო ქმედითი და ეფექტური თანამშრომლობის ფორმატი, რომელიც არა მხოლოდ მონიტორინგის მისიით შემოიფარგლება, არამედ საპოლიციო თანამშრომლობაზე გააკეთებს აქცენტს. თუმცა ალბათ ევროკავშირში გადაწყვეტილებების მიღების ნელი და ხანგრძლივი პროცედურა, ასევე კიდევ ერთი საგარეო პოლიტიკური გამოწვევა, რომელიც წევრი ქვეყნების განსხვავებულ პოლიტიკურ ინტერესებში, მექანიზმებში და შესაბამისად მოლოდინებში ვლინდება, ამ პერსპექტივას საკმაოდ შორეულს ხდის. დღეისათვის კი პოლიტიკური თანამშრომლობის პოზიტიური შედეგი ისაა, რომ
მისიის მანდატი, რომელიც თავდაპირველად 12 თვეზე იყო გათვლილი უკვე ორჯერ გაგრძელდა და ამჟამად 2011 წლის 14 სექტემბრამდეა ძალაში.

ნანა ბერუაშვილი 2011

ნელსონი

ინგლისის ფლოტის ადმირალი, ჰორაციო ნელსონი (ინგლ. Horatio Nelson), დაიბადა 1758 წლის 29 სექტემბერს ინგლისში, პატარა სოფელ ბურნემ თორპში (ნორფოლკში) ანგლიკანი პასტორის ედმუნდ ნელსონისა და კატრინ სუკლინგის ოჯახში. ის იყო  წყვილის 11 შვილიდან, რიგით მეექვსე შვილი. ნელსონს დედა ადრეულ ასაკში გარდაეცვალა, ხოლო მასზე მეურვეობა ბიძამ იკისრა, რომელიც საძღვაო სამსახურში მუშაობდა. 10 წლის ასაკში ნელსონი ნორვიჩის საშუალო სკოლაში შეიყვანეს, ერთი წლის შემდეგ კი ჩრდილოეთ ველშამში სირ ჯონ პასტონის სახელობის სკოლაში.  იმდენად ძლიერი იყო მისი სიყვარული ზღვაოსნობისადმი, რომ უკვე 12 წლის ასაკიდან დაიწყო ფლოტში სამსახური.

იგი არაჩვეულებრივი გამბედაობითა და ნიჭით, შრომისუნარიანობითა და ალღოთი  იყო დაჯილდოვებული, ამიტომ სწრაფად დაწინაურდა. შემდგომში კი  გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სიმამაცით და საზღვაო ბრძოლების წარმართვის საოცარი უნარით.

ნელსონი ცნობილია იმ დაუზოგავი სიმამაცის გამო, რომელსაც იგი იჩენდა საფრანგეთის რესპუბლიკისა და ნაპოლეონის წინააღმდეგ ომებში, მართლაც 1793 წელს ინგლისსა და საფრანგეთს შორის დაწყებული ხანგძლივი ომის დროს ნელსონის მიერ ჩატარებული საზღვაო ოპერაციები სამხედრო ხელოვნების კლასიკურ ნიმუშებადაა მიჩნეული. საფრანგეთისა და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ წარმოებულ ბრძოლებში ნელსონმა ჯერ თვალი, შემდეგ კი  მარჯვენა ხელი დაკარგა, ხოლო ბოლოს საკუთარი სიცოცხლე შესწირა.

გამარჯვება აბუკირთან

დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის ფლოტებს შორის უმნიშვნელოვანესი საზღვაო  ბრძოლა მოხდა 1798 წლის 1-2 აგვისტოს აბუკირთან, ნილოსის დელტის სათავეში,
ხმელთაშუა ზღვის ეგვიპტის სანაპიროსთან. ფრანგების ფლოტს ადმირალი ფრანსუა დე ბუიე მეთაურობდა, ხოლო ინგლისის ფლოტს ნელსონი სარდლობდა.
ნაპოლეონის ეგვიპტეში ლაშქრობისას ადმირალი ბრიუეს ფლოტი ალექსანდრიასთან იდგა ღუზაზე. როდესაც ნელსონი ფრანგების ფლოტს მიუახლოვდა, ფრანგები უდარდელად იყვნენ და არ მოელოდნენ მათ. ბოლოს მათაც მოკრეს თვალი ინგლისელებს და განგაში დასცეს. ეკიპაჟის ნაწილი ალექსანდრიაში და როზეტაში იყო.ადმირალმა მათი სასწრაფოდ გემებზე დაბრუნება ბრძანა და ამისათვის ნავები გაგზავნა სანაპიროზე. ფრანგთა სახაზო გემებზე ავიდნენ სატრანსპორტო გემების მეზღვაურები რათა გაეძლიერებინათ ეკიპაჟი.
ადმირალმა საბრძოლოდ მომზადება ბრძანა და ესკადრა მტრის დასახვედრად მოემზადა.
ინგლისელთა ფლოტი საოცარი სისწრაფით მიიწევდა წინ. მათ ჰყავდათ თერთმეტი 74 ზარბაზნიანი ხომალდი, ერთი 50 ზარბაზნიანი და ერთი პატარა გემი. ამ ფლოტით ნელსონი ხაზოვან შეტევას არ განახორციელებდა. მისი ორი სახაზო გემი ალექსანდრიიდან დასავლეთით იდგა და ბრძოლაში მხოლოდ მოგვიანებით მივიდნენ.
ფრანგთა გემები ხაზზე განლაგდნენ: მარცხნიდან_”გერე”,”კონკერანი”,”სპარტიატი” და “აკვილონი”,ყველა 74 ზარბაზნიანი.”გერეს”უკან იდგა 36 ზარბაზნიანი ფრეგატი”სერეზი”.
შუაში იდგა 74 ზარბაზნიანი”პეპლსუვერენი”,”ფრანკლინი”(80 ზარბაზნიანი),”ორიონი”(120 ზარბაზნიანი,საფლაგმანო გემი),”ტონანნი”(80 ზარბაზნიანი),”არტემისი”(40 ზარბაზნიანი ფრეგატი),
მარჯვნივ_”ერე”(74 ზარბაზნიანი),”ტიმოლეონი”(74 ზარბაზნიანი),”ვილჰელმ ტელი”(80 ზარბაზნიანი) (რომელზეც ადმირალი ვილნევი იყო)”მერკური”(74 ზარბაზნიანი) და”ჟენერიე(74 ზარბაზნიანი).ჟენერიესთან იდგნენ ფრეგატები”დიანა”და”ჟუსტისი”(44 ზარბაზნიანები).

ინგლისელების ესკადრა ასე იყო დაწყობილი:  ”კალოდენი”(თავში);”გოლიათი”;”ზელე”,”ორიონი”,”ოდასე”,”თეზევსი”,”ვანგარდი”(საფლაგმანო გემი);”მინოტავრი”;”ბელეროფონი”;”დეფანსი”;”მაჟესტე”(ყველა ეს გემი 74 ზარბაზნიანი);”ალექსანდრე”;”სუიფტშური”(ეს ბოლო ორი გემი მოგვიანებით ჩაერთვნენ ბრძოლაში) და”ლეანდრე”(50 ზარბაზნიანი). მას მიჰყვებოდა”მიუტინი”(14 ზარბაზნიანი).
ფრანგებს ეგონათ რომ ბრძოლა მეორე დღეს დაიწყებოდა, რადგან მოწინააღმდეგეები ერთმანეთს კარგად ვერ ხედავდნენ. ეს ასე არ მოხდა და ბრძოლა ღამით მოხდა. სამხედრო განგაში ძალიან ცუდად შესრულდა.”ორიონზე”ჯერ არ იყო დასრულებული ყველა სამუშაოები.”გერიე”და”კონკერანი”ძალიან ცუდად იყვნენ განლაგებულნი. ადმირალი ბრიუე ადრე გავიდა ზღვაში და ყველა ეკიპაჟის წევრმა ვერ მოასწრო გემებზე ასვლა.
მოწინააღმდეგეების გემები ერთმანეთს ყუმბარის სასროლ მანძილზე მიუახლოვდნენ,
მაგრამ ორივე ფლოტის საკვირველად ფრანგმა ადმირალმა ცეცხლი არ გახსნა. ნელსონის ბრძანებით ინგლისელთა გემებმა აფრები აუშვეს და პირდაპირ მოწინააღმდეგეს მიაშურეს მათთან ერთი-ერთზე საბრძოლად. მოწინააღმდეგეების გემები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ.
“კალოდენს”უნდა შეეტია”გერიესათვის”მაგრამ მან ფლანგიდან მოუარა მას და სახიფათო მდგომარეობას ძლივს გაასწრო,რადგან ნაპირს ძალიან მიუახლოვდა იქ კი მძიმე არტილერია იყო განლაგებული. მან დაუშვა აფრები და მოერიდა ამას ამიტომ ბრძოლაში ჩართვა გაურთულდა და თითქმის უსარგებლო გახდა.”გოლიათის”კაპიტანი გაკვირვებული იყო იმით, რომ მოწინააღმდეგე გემები: ”გერიე”და”კონკერანი”მას ცეცხლს არ უხსნიდნენ. ბოლოს გამოირკვა თუ რატომ იქცეოდნენ ისინი ასე უცნაურად: თურმე ამ გემებთან მიახლოება ძნელი იყო რადგან ისინი კუნძულთან ძალიან ახლოს იდგნენ(თუ რატომ იყო სახიფათო ეს კარგად ჩანს “კალოდენის”მაგალითზე). ”ზელემ”გაიმეორა
“გოლიათის”მანევრი, მას”ორიონი”მიჰყვა, მაგრამ მას თავს დაესხა ფრანგული ფრეგატი”სერეზი”. ამ შეტევამ შეანელა მისი შეტევა, გემმა კურსი აიღო”ფრანკლინისა”და”პეპლ-სუვერენისკენ”.
ინგლისელთა საფლაგმანო გემმა”ვანგარდმა”შეუტია ფრანგულ ხომალდს”სპარტიატს”.
ასე მოიქცნენ:”დეფანსი”,”ბელეროფონი”,”მაჟესტე”და”მინოტავრი”.ფრანგული ფლოტი მათი შეტევის ქვეშ მოექცა. მარჯვენა ფლანგის ფრანგული გემები ამ შეტაკებაში მონაწილეობას არ იღებდნენ. ფრანგები გააფთრებით იბრძოდნენ, მათ საკმაო დანაკლისი მიაყენეს ინგლისელებს. ნელსონის გემები ძალიან დაზიანდნენ და ზოგიერთმა მართვა დაკარგა. ამ დროს რომ კონტრ-ადმირალ ვილნევს მარჯვნიდან შეეტია თავისი 5 სახაზო გემით და 2 ფრეგატით, გამარჯვება ფრანგებს დარჩებოდათ ,მაგრამ ეს ასე არ მოხდა. ინგლისური ხომალდი”კალოდენი”დრეიფზე გადავიდა.”ლეანდრე”მის დახმარებას ცდილობდა. ამ დროს ჰორიზონტზე გამოჩნდნენ”ალექსანდრე”და”სუიფშტური”,მაგრამ ისინი ჯერ შორს იყვნენ ბრძოლის ადგილიდან. როდესაც”ლეანდრე”მიხვდა თუ რა საშიშროებაში იყო ჩავარდნილი ინგლისის ფლოტი,მიატოვა”კალოდენი”და ბრძოლაში ჩაერთო. ბოლოს და ბოლოს მოვიდნენ
“ალექსანდრე”და”სუიფშტური”, რომელთაც შეუტიეს”ფრანკლინს”და”ორიონს”. ბრძოლის ბედი ჯერ კიდევ არ იყო გადაწყვეტილი და ორივე მხარეს მოგების თანაბარი შანსები ჰქონდა.
ფრანგების მხრიდან “გერიე”და”კონკერანი”აღარ ისროდნენ, მაგრამ ესენი ხომ ფლოტის ყველაზე ცუდი ხომალდები იყვნენ. ინგლისელთა მხრიდან ძალიან დაზარალებულნი იყვნენ და აღარ ისროდნენ”ბელეროფონი”და”კალოდენი”. ინგლისელებს დიდ წინააღმდეგობას უწევდათ”ორიონი”,”ფრანკლინი”და”ტონანნი”. ბრძოლა ღამით გრძლდებოდა და ყველა ფიქრობდა რომ კონტრ-ადმირალი ვილნევი ბოლოს და ბოლოს თავისი უვნებელი ფლოტით
შეუტევდა ნელსონის ესკადრას. ამ დროს”ორიონს”ცეცხლი მოეკიდა”, მალე ის აფეთქდა. ამ აფეთქებას ისეთი მაღალი და საზარელი ხმა ჰქონდა რომ ორივე ფლოტმა ნახევარი საათით
შეწყვიტა ბრძოლა. მეზღვაურები გაოგნებით შეჰყურებდნენ იმ ადგილს, სადაც ორიონი აფეთქდა. ფრანგებმა გააგრძელეს მტრისათვის ყუმბარების დაშენა. ”სპარტიატმა”,”აკვილონმა”, “პეპლ-სუვერენმა”,”ფრანკლინმა”და”ტონანნმა”ბოლომდე დაიცვეს საფრანგეთის დროშის ღირსება, მოწინააღმდეგეებს შორის ყუმბარების დაშენა უფრო გამწვავდა. შემდეგ დილის 3 საათისთვის ზარბაზნების გრუხუნი მინავლდა და მტრები ერთმანეთს უფრო კანტიკუნტად ესროდნენ. 5 საათისათვის ცეცხლი ისევ გამძაფრდა. ადმირალმა ვილნევმა მაშინ შეიტყო რომ ბრძოლა უკვე 18 საათია დაწყებული იყო. მისი გემები 80 ზარბაზნიანი”ვილჰელმ ტელი”,”ჟენერე” და ორი ფრეგატი”დიანა”და”ჟუტისი”მტრისკენ დაიძრნენ. დანარჩენმა გემებმა ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიიღეს და სანაპიროზე გავიდნენ. ინგლისელებმა გაიმარჯვეს. მათ ამ ბრძოლაში 800-მდე მეზღვაური დაკარგეს. მათ ხელთ იგდეს 7 ფრანგული სახაზო გემი და ერთი ფრეგატი. ერთი სახაზო გემი და ერთი ფრეგატი სანაპიროსთან, წყალმარჩხ ადგილას მეჩეჩებში მოექცნენ და ისინი თვითონ ეკიპაჟმა გადაწვა.
ერთი სახაზო გემი განადგურდა. ორმა სახაზო გემმა და და ორმა ფრეგატმა თავს უშველეს.
დახოცილებისა და ტყვეების რაოდენობა თითქმის 3000-ს აღწევდა. 3500 ადამიანმა ალექსანდრიას შეაფარა თავი.
ბრძოლის შემდეგ ნელსონმა დატოვა ეგვიპტის წყლები და ფლოტი ნეაპოლისაკენ წაიყვანა.

ამ ბრძოლის შედეგი იყო ის რომ ფრანგული ფლოტი, რომელმაც ნაპოლეონის ჯარი ეგვიპტეში გადასხა, განადგურდა.ფლოტის განადგურება ნაპოლეონის უკან დასაბრუნებელი გზის გაწყვეტას ნიშნავდა. ფრანგთა ჯარი ფლოტის გარეშე დარჩა. ნაპოლეონმა საფრანგეთში დაბრუნება ეგვიპტის ლაშქრობის შემდეგ, პატარა სათევზაო გემებით მოახერხა. მან ჯარი გენერალ კლებერს ჩააბარა ეგვიპტე და ჯარი და თვითონ რამდენიმე გენერალთან და მცირე ამალასთან ერთად ინკოგნიტოდ დაბრუნდა საფრანგეთში. (http://samxedro-istoria.blogspot.com/2010/12/blog-post_25.)


დანიის ნაპირებთან გამართული საზღვაო ბრძოლის დროს  ნელსონს ოფიცრებმა შეატყობინეს, რომ მისი გაბედულებით შეცბუნებული ინგლისის გაერთიანებული ესკადრის ხელმძღვანელობა საზღვაო ნიშნებით (დროშის ფიალით) უბრძანებს შეწყვიტოს ბრძოლა და გემები ღია ზღვაში გაიყვანოს. წარმატებაში დარწმუნებულმა ნელსონმა ჭოგრი ამოგდებული თვალის ბუდესთან მიიტანა, მეორე თვალი მოხუჭა და განაცხადა – ვერ ვხედავ, თუ მანიშნებენ რამესო. მან ბრძოლა განაგრძო, საომარი ოპერაცია ინგლისელთა ბრწყინვალე გამარჯვენით დამთავრდა.

ნელსონის სიმამაცემ ბრიტანელებს ტრაფალგარის ბრძოლაშიც მოუტანა გამარჯვება, თუმცა ეს ნელსონისთვის ბოლო ბრძოლა იყო. ტრაფალგარის ბრძოლა (21 ოქტომბერი, 1805) – საზღვაო ბრძოლა ბრიტანეთის სამეფო ფლოტსა და ფრანგებისა და ესპანელების კოალიციურ ძალებს შორის. ბრძოლა გაიმართა მესამე კოალიციის ომის ფარგლებში, ევროპაში მიმდინარე ომის ფონზე. კოალიციის ძალებს მეთაურობდა ფრანგი ვიცე-ადმირალი ვილნევი, ბრიტანელებს კი ჰორაციო ნელსონი. ნელსონის განკარგულებაში იყო 27 სახაზო გემი, მტრის 33-ის საპასუხოდ. ბრძოლამდე ნელსონმა ბრძანა „ვიქტორიდან“ გადაეცათ ლეგენდარული სიგნალი: ინგლისი მოელის, რომ ყველა ადამიანი თავის მოვალეობას შეასრულებს (ინგლ. England expects that every man will do his duty). ის დღეს ცნობილია, როგორც ნელსონის სიგნალი. ძალთა თანაფარდობის მიუხედავად ბრძოლა ბრიტანელების ბრწყინვალე გამარჯვებით დაგვირგვინდა. ბრძოლის შედეგები კოალიციისთვის გამანადგურებელი იყო. 12 ათას დაჭრილ-დაღუპულ მებრძოლთან ერთად მათ დაკარგეს 22 სახაზო გემი, რომელთაგან 21 მოწინააღმდეგის ხელში გადავიდა.   1805 წელს ტრაფალგარის კონცხთან   ფრანგულ–ესპანური ფლოტის განადგურებით,  ნელსონმა საბოლოოდ დაუსვა წერტილი ნაპოლეონის განზრახვას, გადაელახა ლა-მანშის სრუტე   და დესანტი გადაესხა ბრიტანეთში.  ბრძოლაში ბრიტანელთა დანაკარგები მცირე იყო, თუმცა ბრძოლის მიწურულს ფლაგმანზე, საპარადო ფორმაში გამოწყობილი ნელსონი მტრის სნაიპერის ტყვიამ შეიწირა. ნელსონზე  გლოვის ნიშნად ინგლისელმა მეზღვაურებმა ქუდებზე შავი ზონარები დაიმაგრეს. ამის შემდეგ ეს ორი ზონარი სამუდამოდ იქცა მეზღვაურთა ქუდების აუცილებელ ატრიბუტად. გემი “ვიქტორი”, რომელზეც იმყოფებოდა ნელსონი ტრაფალგართან ბრძოლის დროს, ინახება ინგლისში, როგორც ეროვნული რელიკვია. ლონდონში ტრაფალგარის მოედანზე აღმართულ მაღალ სვეტზე დადგმულია ნელსონის ძეგლი, რომელიც ზღვას გაჰყურებს. (http://samxedro-istoria.blogspot.com/2010/02/blog-post_5737.html)

ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმება(DCFTA)


საქართველო იმყოფება ღრმა და ყოვლისმომცველი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების შესახებ მოლაპარაკებების მოსამზადებელ ეტაპზე. გაწეული დახმარება მიზნად ისახავს საქართველოს მთავრობისთვის დახმარების გაწევას, ხარისხის მართვის გამართული  სისტემის შექმნას, რომელიც გააძლიერებს სასურსათო უსაფრხოების ხარისხს და დაეხმარება საქართველოს ხელისუფლებას ინსტიტუციური, ეკონომიკური და სამართლებრივი რეფორმების განხორციელებაში.  საექსპორტო კონკურენტუნარიანობის გაძლიერებით ევროკავშირი ეხმარება საქართველოს მდგრადი ეკონომიკურ განვითარების დაჩქარებაში.

    ევროკავშირსა და საქართველოს შორის რამოდენიმე შეთანმხებაა ხელმოწერილი. საქართველოს მიენიჭა, ასევე შეღავათიანი რეჟიმი, კონკრეტულად GSP +  ით ანუ პრეფერენციათა ზოგადი რეჟმით+  სარგებლობის უფლება, რაც საქართველოს ევროკავშირის ბაზარზე შეღავათიანი პირობებით გასვლის უფლებას ანიჭებს.

    ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ორმხრივი ვაჭრობის საკითხებში ურთიერთობა რეგულირდება ევროკავშირსა და საქართველოს შორის შეთანმხებით პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ, რომელიც ძალაშია 1999 წლიდან.

    შესაძლო ღრმა და ყოვლისმომცველი სავაჭრო სივრცის შექმნა საქართველოს და ევროკავშირს შორის (DCFTA)

    ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის  და მისი აღმოსავლეთის განზომილების ––
    აღმოსავლეთ პარტნიორობის – მიზნების შესაბამისად ევროკავშირი მზადაა ასოცირების შესახებ შეთანხმების კონტექსტში შექმნას ძალზე მნიშვნელოვანი  ,,ღრმა და ყოფლისმომცველი“ ვაჭრობის სივრცე საქართველოსთან  მას შემდეგ, რაც ამისთვის აუციელებელი პირობები იქნება დაკმაყოფილებული.

    2008 წელს  ევროკავშირსა და საქართველოს (რომელიც 2000 წლიდან მსოფლიო ვაჭრობის ორგანიზაციის წევრია) შორის შესაძლო თავისუფალი  ვაჭრობის შესახებ საგანგებოდ ჩატარებულმა დამოუკიდებელმა კვლევამ აჩვენა, რომ ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალ ვაჭრობას  მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სარგებლის მოტანა შეუძლია საქართველოსთვის, მაგრამ საქართველო ჯერ არ არის მზად ასეთი შორს გამიზნული სავაჭრო ლიბერალიზებისთვის. ამ კვლევის შემდეგ, ევროკავშირმა წამოიწყო მოსამზადებელი პროცესი, რომლის მიზანი იყო, დახმარებოდა საქართველოს მოლაპარაკების დასაწყებად აუცილებელი პირობების დაკმაყოფილებაში და ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლო შედეგების მდგრადობის უზრუნველყოფაში.

    ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ        შეთანხმებასთან დაკავშირებით არსებული მდგომარეობა

    2009 წლის აპრილის დასაწყისში საქართველოს მთავრობამ მიიღო ევროკომისიის შეფასება ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების შესახებ საქართველოს მზადყოფნასთან დაკავშირებით. იგი ხაზს უსვამს ქმედებებს, რომელიც უნდა განახორციელოს საქართველოს  მთავრობამ იმ რეკომენდაციების გათვალისწინებით, რომელიც ევროკავშირმა გასცა.  ევროკავშირმა ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ მოლაპარაკებებთან დაკავშირებით პრიორიტეტულად ოთხი ძირითადი სფერო გამოყო, ეს სფეროებია: 1. ვაჭრობის ტექნიკური ბარიერები; 2. სურსათის უვნებლობა; 3.ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვა; 4. კონკურენცია;

    სწორედ ამ ოთხ სფეროში საქართველოს მთავრობამ ევროკომისიის რეკომენდაციის გათვალისწინებით განახორციელა შემდეგი ქმედებები

    1.ვაჭრობის ტექნიკური ბარიერები: ამ სფეროში ძირითადი რეკომენდაციები იყო  სტანდარტიზაციის, აკრედიტაციის, შესაბამისობის შეფასების, ტექნიკური რეგლამენტების და მეტროლოგიის სფეროში სამთავრობო პროგრამის მმზადება, რომლის შემუშავება და დამტკიცება უკვე მოახერხა საქართველოს მთავრობამ. ასევე შემუშავებულია ევროკომისიის მიერ მოთხოვნილი ყოვლისმომცველი სტრატეგია.

    2.სურსათის უვნებლობა: უნდა მომზადებულიყო სურსათის სფეროში ყოვლისმომცველი სტრატეგია, რომელიც შეიმუშავა და დაამტკიცა საქართველოს მთავრობამ. კომისიის რეკომენდაცია იყო მომხდარიყო სურსათის უვნებლობის კანონმდებლობის შეჩერებული მუხლების ამოქმედების დაწყება, რომელიც საქართველოს მთავრობამ გაითვალისწინა და 2010 წლის 1 ივლისიდან დაიწყო საექსპორტო პროდუქციის კონტროლი.

    3.ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვა: ევროკომისიის რეკომენდაცია იყო საქართველოს ბაზრის კვლევის დაწყება, რომელიც 2010 წლის გაზაფხულზე დასრულდა. ასევე, ევროკომისიის რეკომენდაციების თანახმად საქართველოს  მთავრობამ შეიმუშავა და მიიღო კანონი ”დიზაინის შესახებ”, რომელიც  შესაბამისობაშია ევროკომისიის რეგულაციებთან.

    4.კონკურენცია: ევროკომისიის რეკომენდაციების თანახმად უნდა მომხდარიყო თავისუფალი ვაჭრობის და კონკურენციის სააგენტოს დამოუკიდებელ ორგანოდ გარდაქმნა. აღნიშნული რეკომენდაცია შესრულებულია. ევროკომისიის რეკომენდაციის თანახმად უნდა მოხდეს კონკურენციის შესახებ ახალი კანონის შემუშავება, რომელზეც მიმდინარეობს მუშაობა.

    აღსანიშნავია, რომ  DCFTA სთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების დასაწყებად საქართველო მზად არის, რადგან ევროკომისიის მიერ მოთხოვნილი რეკომენდაციები, ყველა სფეროში, საქართველოს მთავრობამ შეასრულა და იმპლემენტაცია უკვე დაიწყო.

    ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი ვაჭრობის შესახებ მოლაპარაკებები 2011 წლიდან დაიწყება და სავარაუდოდ 2 წლის ვადაში დასრულდება.

    კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია ევროკავშირთან

     

    საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაცია ევროკავშირსა და საქართველოს შორის პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია. შეთანხმების 43- მუხლის თანახმად საქართველო უნდა ეცადოს ეტაპობრივად მიუახლოვოს საკუთარი კანონმდებლობა ევროკავშირისას. ამავე მუხლში ჩამოთვლილია ის სფეროები, რომლებიც უნდა მოიცვას საკანონმდებლო ჰარმონიზაციამ, ესაა კომპანიათა ინვესტიციები, საბაჟო სამართალი, სამეწარმეო სამართალი, საბანკო სამართალი, კომპანიათა ანგარიშები და გადასახადები, ინტელექტუალური საკუთრება, მუშაკთა დაცვა სამუშაო ადგილებზე, ფინანსური მომსახურება, კონკურენციის წესები, სახელმწიფო შესყიდვები, ადამიანთა, ცხოველთა და მცენარეთა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დაცვა, გარემოს დაცვა, მომხმარებელთა უფლებების დაცვა, არაპირდაპირი დაბეგვრა, ტექნიკური წესები და სტანდარტები, ბირთვული კანონმდებლობა და ტრანსპორტი. გარდა ამისა, შეთანხმების 44- მუხლი საგანგებოდ საუბრობს კანონმდებლობის დაახლოებაზე კონკურენციის სფეროში.

    შეთანხმების დადების შემდგომ საქართველოს ხელისუფლებამ მთელი რიგი ნაბიჯები გადადგა ამ მიმართულებით. 1997 წლის 2 სექტემბერს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო დადგენილება #828-I, რომლის თანახმადაც, 1998 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული ყველა კანონი და სხვა ნორმატიული აქტი უნდა შეესაბამებოდეს ევროპის კავშირის მიერ დადგენილ სტანდარტებსა და ნორმებს. კანონმდებლობის დაახლოებასთან დაკავშირებული სირთულეების გათვალისწინებით ევროკავშირმა ვალდებულება იკისრა ტექნიკური დახმარება გაუწიოს საქართველოს შეთანხმებით გათვალისწინებულ სფეროებში

    საქართვლოს მთავრობამ ამ კუთხით უფრო ქმედითი ნაბიჯები 2000 წლიდან გადადგა. შეიქმნა საქართველოსა და ევროკავშირს შორის პარტნიორობის და თანამშრომლობის ხელშემწყობი სამთავრობო კომისია, რომელსაც სხვა ფუნქციებთან ერთად საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების ხელშეწყობა დაევალა. კომისიის მიერ შესაბამისი სამინისტროებისა და უწყებების მონაწილეობით შემუშავებულ იქნა `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის სტრატეგია~, რომელიც დამტკიცებულ იქნა საქართველოს პრეზიოდენტის 2001 წლის 14 ივნისის #613 განკარგულებით. შემდგომ ეტაპს `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამის~ შემუშავება წარმოადგენდა. პროგრამაზე მუშაობა 2001-2003 წლებში მიმდინარეობდა. 2004 წლის 8 მაისის განკარგულებით საქართველოს მთავრობის მიერ მოწონებულ იქნა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამა და მთავრობის წევრებს დაევალათ ეროვნული პროგრამის განხორციელების ინდივიდუალური (სექტორული) სამოქმედო გეგმების შემუშავება.

    2004 წლის აგვისტოში პრაქტიკულად ყველა სამინისტრომ წარმოადგინა ინდივიდუალური სამოქმედო გეგმების პროექტები. რის საფუძველზეც შემუშავდა საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების 2004-2006 წლების ერთიანი სამოქმედო გეგმა.

    ეროვნული პროგრამის განხორციელება სხვადასხვა სექტორში განსხვავებული წარმატებით მიმდინარეობდა. ამ მიმართულებით განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია საბაჟო კანონმდებლობის სფეროში ჩატარებული რეფორმა. ახალი საბაჟო კოდექსი, რომელიც 2006 წლის ივლისში იქნა მიღებული, ძირითადად შეესაბამება ევროგაერთიანების საბაჟო კოდექსს (რეგლამენტი 2913/92) და მეორად საბაჟო კანონმდებლობას (რეგლამენტი 2454/93).

    საკნონმდებლო დაახლოების კუთხით აღსანიშნავია აგრეთვე სანიტარიისა და ფიტოსანიტარიის სფეროს რეფორმა. 2005 წლის დეკემბრის კანონმა `სურსათის უვნებლობისა და ხარისხის შესახებ~ გაითვალისწინა სურსათის უვნებლობის ევროკავშირის რეგლამენტის 178/2002 ძირითადი პრინციპები, მიღებულ იქნა შესაბამისი კანონქვემდებარე აქტები, როგორც სურსათის უვნებლობის, ისე მცენარეთა დაცვისა სფეროში.

    ჰარმონიზაციის მნიშვნელოვანი დონე იქნა მიღწეული საგადასახადო სფეროშიც. 2004 წლის საგადასახადო კოდექსით უცვლელი დარჩა 1997 წლის კოდექსის ის დებულებები რომლებიც ჰარმონიზებული იყო ევროკავშირის დღგსა და აქციზის შესახებ დირექტივებთან და მეტიც, გადაიდგა ახალი ნაბიჯები ჰარმონიზაციისაკენ, მათ შორის, აღმოიფხვრა დღგ დაბრუნებასა და ჩასათვლელ დღგსთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები, გაუქმდა მთელი რიგი საგადასახადო შეღავათები.

    ევროკავშირის სტანდარტებთან შემდგომი დაახლოების მიზნით მთელი რიგი ცვლილებების შევიდა ინტელექტუალური საკუთრების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში. 2005 წლის ივნისში ცვლილებები და დამტებები შევიდა `საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ~ კანონში. აღნიშნული ცვლილებებით კანონში აისახა ევროკავშირის რამოდენიმე დირექტივის (91/250/EEC, 92/100/EEC, 93/98/EEC, 2001/29/EC, 2001/84/EC, 93/83/EEC, 96/9/EC) მოთხოვნები. საბჭოს პირველი დირექტივის 89/104/EEC პრინციპებთან დაახლოვების მიზნით 2005 წლის დეკემბერში ცვლილებები და დამატებები იქნა შეტანილი საქართველოს კანონში `სასაქონლო ნიშნების შესახებ~. 2005 წლის დეკემბერის ცვლილებებით საქართველოს კანონში `ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული სასაზღვრო ღონისძიებების შესახებ~ მიღწეულ იქნა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის TRIPS–ის მოთხოვნებთან შემდგომი ჰარმონიზაცია.

    საფინანსო მომსახურების სექტორში, განსაკუთრებით აღსანიშნავია საბანკო კანონმდებლობა, რომელიც ევროკავშირისა და სხვა საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის საკმაოდ მაღალი დონით ხასიათდება. ევროკავშირის სტანდარტებს მნიშვნელოვანწილად შეესაბამება ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონმდებლობაც. შესაბამისობის დაბალი დონით ხასიათდება საფინანსო სექტორის მესამე კომპონენტი, კერძოდ სადაზღვევო კანონმდებლობა.

    2005 წელს განხორციელდა ტექნიკური რეგულირებისა და სტანდარტების სფეროს ძირეული რეფორმა. ქვეყანა საბოლოოდ გადავიდა სტანდარტების ნებაყოფლობითობის სისტემაზე, მიღწეულ იქნა სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის ფუნქციების გამიჯვნა ხარისხის უზრუნველყოფის სფეროში.  `პროდუქციის და მომსახურების სერტიფიცირების შესახებ~ კანონში შეტანილი ცვლილებების შედეგად, კანონში ასახულ იქნა საქონლის უვნებლობის შესახებ ევროკავშირის დირექტივის 2001/95/EC ძირითადი პრინციპები.

    საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების პროცესს ახალი ბიძგი მისცა 2006 წლის ნოემბერში ევროპის სამეზობლო პოლიტიკის ფარგლებში ევროკავშირსაქართველოს (ესპ) სამოქმედო გეგმის მიღებამ. აღნიშნული გეგმით დაისახა მხარეთა შორის თანამშრომლობის ახალი პრიორიტეტები, მათ შორის საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის კუთხით. აღსანიშნავია, რომ ესპ სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული საკანონმდებლო დაახლოების არეალი უფრო ფართოა, ვიდრე პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების 43- მუხლის მოქმედების სფერო. სამოქმედო გეგმა ითვალისწინებს კანონმდებლობის დაახლოებას არა მარტო ეკონომიკური სამართლის სფეროში, არამედ მართმლსაჯულების, თავისუფლებისა და უსაფრთხოების საკითხებში, აგრეთვე ენერგეტიკის სექტორში. ამასთან, სამოქმედო გეგმა შეთანხმების 43- მუხლით გათვალისწინებულ სფეროებში ჰარმონიზაციის პრიორიტეტების დასახვის საშუალებას იძლევა, იგი თითოეულ ამ სექტორში კონკრეტული საკანონმდებლო თუ ინსტიტუციური რეფორმის ღონისძიებებს ადგენს. ესპ სამოქმედო გეგმის ფარგლებში განხორცილებეული რეფორმები ფაქტობრივად იმ რეფორმების გაგრძელება, რომელსაც `საქართველოს კანონმდებლობის ევროგაერთიანების კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაციის ეროვნული პროგრამის~ ფარგლებში ჩაეყარა საფუძველი. ყველა ამ სექტორში ეტაპობრივად და სისტემურად მიმდინარეობს კანონმდებლობის შემდგომი დახვეწისა და ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოვების სამუშაო.

    ევროკავშირ-საქართველოს შორის სავიზო საკითხებში თანამშრომლობა

     

    2006 წლიდან, ევროკავშირმა გააფორმა ხელშეკრულებები სავიზო რეჟიმის გამარტივების თაობაზე რუსეთთან, უკრაინასთან, ყოფილ იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონიასთან, სერბეთთან, მონტენეგროსთან, ბოსნია ჰერცოგოვინასთან, ალბანეთთან და მოლდოვის რესპუბლიკასთან.

    2009 წლის ნოემბერში ჩატარდა მოლაპარაკებები სავიზო რეჟიმის გამარტივებისა და რეადმისიის ხელშეკრულებების თაობაზე. ევროკავშირმა და საქართველომ ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას მობილურობის საკითხებში პარტნიორობის შესახებ, რომლის მიზანი იყო თანამშრომლობის განვითარება მიგრაციის პოლიტიკის ყველა ასპექტში.

    საქართველო არის ერთ-ერთი ევროკავშირის მიერ 2009 წლის მაისში შექმნილი აღმოსავლეთის პარტნიორობის წევრი ექვსი ქვეყნიდან (აღმოსავლეთის პარტნიორობის საკითხებზე პრაღის უმაღლესი დონის შეხვედრის ერთობლივი დეკლარაცია, 2009 წლის 7 მაისი). აღმოსავლეთის თანამეგობრობის მიზანია ევროკავშირის ურთიერთობების გაღრმავება და გაძლიერება მის მეზობელ სახელმწიფოებთან – სომხეთთან, აზერბაიჯანთან, ბელარუსთან, საქართველოსთან, მოლდოვასა და უკრაინასთან, პარტნიორობის ფორმატში თანამშრომლობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ფორმატს წარმოადგენს სავიზო საკითხებთან დაკავშირებული თანამშრომლობა.

    საქართველოსთვის ამ ეტაპზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სავიზო თანამშრომლობის სფერო. საქართველოს ხელისუფლება მიიჩნევს, რომ სავიზო რეჟიმის გამარტივებისთვის აუცილებელ სფეროებში, როგორიცაა საზღვრის დაცვა, ორგანიზებულ დანაშაულთან და კორუფციასთან ბრძოლა, საქართველოში უკეთესი მდგომარეობა აღინიშნება, ვიდრე მაგალითად იმ ქვეყნებში, რომლებთანაც ევროკავშირს უკვე აქვს გამარტივებული სავიზო რეჟიმი. (მოლდოვა,უკრაინა,რუსეთი) მაგალითისთვის: წარმატებით მიმდინარეობს საზღვრის დაცვის სფეროს რეფორმა, მნიშვნელოვანი ღონისძიებები გატარდა ადამიანით ვაჭრობისა და ტრეფიკინგის წინააღმდეგ, შემუშავდა საკანონმდებლო ბაზა, საქართველო შეუერთდა რიგ ევროპულ და საერთაშორისო კონვენციებს, ასევე,იუსტიციის სამინისტრო ინტენსიურად მუშაობს ბიომეტრული პასპორტების დანერგვის საკითხზე და ა.შ.

    სავიზო ბარიერების შემცირება ადამიანების დაახლოებასა და მოქალაქეების მთელიევროპის ტერიტორიაზე მგზავრობას და ურთიერთდაკავშირებას შეუწყობს ხელს. საქართველო უფრო მჭიდროდ იქნება დაკავშირებული ევროკავშირთან. საქართველოს მოქალაქეებისათვის გამარტივდება ევროკავშირის მოკლევადიანი ვიზებზე განაცხადების შეტანის პროცესი, პროცედურა უფრო სწრაფი გახდება, შემცირდება შესავსები დოკუმენტების რაოდენობა და სავიზო გადასახადი. სავიზო რეჟიმის გამარტივება, სხვა საკითხებთან ერთად მოიცავს შემდეგ კომპონენტებს: – ვიზაზე განაცხადის წარდგენისას საჭირო დოკუმენტური დასაბუთების პირობების გამარტივება. – გრძელვადიანი მრავალჯერადი ვიზების გაცემა მოქალაქეთა გარკვეული კატეგორიებისათვის, რომლებსაც ხშირად უწევთ მგზავრობა ევროკავშირში, მაგ. ბიზნესმენების, ჟურნალისტებისა და ევროკავშირში მაცხოვრებელი საქართველოს მოქალაქეების ოჯახის წევრებისათვის. – სავიზო გადასახადის შემცირება 35 ევრომდე ყველა მოქალაქისათვის და გადასახდისაგან გათავისუფლება გარკვეული კატეგორიების, როგორებიცაა ბავშვები, ევროკავშირში მაცხოვრებელი საქართველოს მოქალაქეების ოჯახის წევრები, სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენელი ორგანიზაციების წევრები, და ა.შ. – მკაფიოდ განსაზღვრული ვადები სავიზო განაცხადის დამუშავებისათვის – დიპლომატიური პასპორტების მფლობელთა გათავისუფლება სავიზო ვალდებულებისაგან.

    2010 წ. 30 ოქტომბერს ოფიციალურად გაფორმდა ევროკავშირსა და საქართველოს შორის რეადმისიის შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც ევროკავშირის ქვეყნებში უნებართვოდ მცხოვრებ პირებს ეხება. “ამით რეადმისიის თაობაზე მოლაპარაკებები დასრულებულად გამოცხადდა”, სავარაუდოდ ყველა შემდგომი პროცედურა და შეთანხმების ძალაში შესვლა 2011 წლის გაზაფხულისთვის მოხდება.

    მნიშვნალოვანია საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ერთიანი საჰაერო სივრცის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმება.(02, 12, 2010) აღნიშნული დოკუმენტი არა მხოლოდ შეიყვანს საქართველოს ერთიან საჰაერო სივცეში ევროპასთან, არამედ მისცემს საშუალებას ახალ ავიაკომპანიებს, შემოვიდნენ ქართულ ბაზარზე. შედეგად, შეიქმნება ახალი სამუშაო ადგილები საქართველოს საავიაციო ბაზარზე”. “ხელშეკრულება ძალაში მას შემდეგ შევა, რაც ხელმომწერი ქვეყნები დოკუმენტის რატიფიცირებას მოახდენენ.

    “ერთიანი საჰაერო სივრცის” შესახებ ხელშეკრულების გაფორმება ქართული მხარისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ეს ხელს შეუწყობს ამ სფეროში ხარისხის და მომსახურების ამაღლებას”.

    ”არ შეეხოთ ჯულიან ”ვიკილიქს” ასანჟს!”

    “In a world of universal deceit, telling the truth is a revolutionary act”. George Orwell

    ნანა ბერუაშვილი

    http://azrebi.ge/index.php?m=734&newsid=256

    რბილად რომ ვთქვათ ძალიან არასასიამოვნო მდგომარეობაა, როდესაც კონფიდენციალური მასალა, რომლის გახმაურებაც სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესებისთვის არასასურველია, ფართო საზოგადოებისთვის ხდება ცნობილი. მეორეს მხრივ რატომ უნდა განვიკითხოთ მისი გამავრცელებელი, თუ კი ამ ინფორმაციის გავრცელება ემსახურება საზოგადოებისთვის ობიექტური რეალობის მიწოდებას და იმის ხაზგასმას, რომ მსოფლიოს წამყვანი სახელმწიფოების უმაღლესი პოლიტიკური პირები დაუფიქრებლად დგამენ და კვლავაც გადადგამენ ისეთ ნაბიჯებს, რომლებიც ორმაგი სტანდარტების პრინციპიდან იქნება გამომდინარე. ჯულიან ასანჟი, ავსტრალიელი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ჟურნალისტი და ჰაკერი. ვიკილიქსის დამფუძნებელი, ადამიანი, რომელმაც მთელი მსოფლიო შეაშფოთა, განსაკუთრებით კი ამერიკის და ევროპის უმაღლესი სახელმწიფო ესტაბილიშმენტის თავისტკივილად იქცა. ჟულიენ ასანჟმა მსოფლიო საზოგადოებას უახლოეს დღეებში კარგად დაანახვა , თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ფლობდე უტყუარ ინფორმაციას, ინფორმაცია ხომ დღეს ყველაზე მთავარ იარაღად იქცა. როგორც თავად აღნიშნავს, მან ზუსტად იცის, თუ რა ტიპის ინფორმაციას სდევს მსოფლიოში ყველაზე დიდი რეაქცია. ოცდამეერთე საუკუნე ახალი მსოფლიო წესრიგის საუკუნედ შეგვიძლია მივიჩნიოთ, დიდი ხანია ყველა თანხმდება იმაზე, რომ თანამედროვე ეპოქა ესაა საინფორმაციო ტექნოლოგიების ეპოქა, რომელსაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის გლობალიზებული მსოფლიო. ახალი მსოფლიო წესრიგი თვისობრივად ახალ მიდგომებსა და საშუალებებს ამკვიდრებს, სახელმწიფო და სხვა არასახელმწიფო აქტორებს როგორც ჩანს გაუჭირდებათ უკვე აპრობირებული მეთოდებით მათთვის არასასურველი ინფორმაციის გავრცელების შესაფერხებელი ზომების გატარება. ჯულიან ასანჟის მაგალითზე კარგად ჩანს, რომ კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში ძალიან კარგად გარკვეულ ინდივიდებს შესწევთ უნარი ფარდა ახადონ ამა თუ იმ ქვეყნის ეროვნული ინტერესებისთვის ხშირად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საიდუმლო ინფორმაციას. ასანჟმა საკუთარი საიტის მეშვეობით რამდენიმე დამხმარესთან ერთად, მრავალი გასაიდუმლოებული არხის მეშვეობით მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილიდან მოიპოვა უმნიშვნელოვანესი ვიდეო ჩანაწერები და დოკუმენტაციები ავრანეთისა და ერაყის სამხედრო კამპანიების შესახებ, საიტი არა მხოლოდ ამერიკის საგარეო პოლიტიკის უმთავრეს კონტურებს ხაზავს, არამედ ევროპა – რუსეთ – ამერიკა – საქართველოს ურთიერთობებზე და სხვადასხვა მოვლენებთან დაკავშირებულ კულუარულ და ხშირ შემთხვევაში მერყევ პოზიციებზე ამახვილებს ყურადღებას. თავად ასანჟისთვის ვიკილიქსის მეშვეობით, ფარული ინფორმაციის საჯაროდ გამოტანის მოტივი მარტივია: “2006 წლიდან იმ იდეოლოგიით ვხელმძღვანელობთ, რომ ხელმისაწვდომი გავხადოთ ორგანიზაციები, რომლებიც ძალაუფლებას ბოროტად იყენებენ” – აღნიშნავს იგი ჟურნალ თაიმის რედაქტორთან რიჩარდ სთენგლთან სკაიპით ჩაწერილი ინტერვიუს დროს და აქვე დასძენს, რომ “მისი გუნდის მიზანი არა გამჭვირვალე საზოგადოების, არამედ სამართლიანი საზოგადოების ჩამოყალიბებაა”. თუ კი ასანჟისთვის ჩვეულებრივი მოვლენაა მსოფლიოს ნომერ პირველი სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი, კონფიდენციალური დოკუმენტების საჯაროდ ”გამოფენა”, ამ ყველაფრით გაღიზიანებულმა პრეზიდენტმა პარაკ ობამამ ჟულიან ასანჟი ლამის ტერორისტად შერაცხა და მის მიმართ მკაცრი სადამსჯელო ზომების გატარება მოითხოვა. მას შემდეგ, რაც სკანდალური ვებ გვერდის დამფუძნებელზე შვედეთის ხელისუფლებამ ძებნა წითელი ცირკულარით გამოაცხადა, გაუპატიურების ბრალდებით, ჟულიენ ასანჟი ლონდონის პოლიციის განყოფილებაში ნებაყოფლობით მივიდა. მოგვიანებით ის სასამართლოს წინაშე წარდგება. ადვოკატების განცხადებით, ისინი ასანჟის შვედეთში ექსტრადირების თავიდან ასცილებლად იბრძოლებენ, რათა იქიდან ამერიკაში არ მოხდეს მისი გადაყვანა. თავად დაკავებული გაუპატიურების ბრალდებებს კატეგორიულად უარყოფს და ირწმუნება, რომ მას ამერიკელი დიპლომატების კონფიდენციალური წერილების გამოქვეყნების გამო დევნიან. “WikiLeaks სამოქალაქო თვალსაზრისით მორჩილი ორგანიზიციაა. ჩვენ უბრალოდ ვცდილობთ მსოფლიო მეტად ცივილური გავხადოთ და ვიმოქმედოთ იმ ორგანიზაციების წინააღმდეგ, რომლებიც ამ ცივილურ განვითარებას ეწინააღმდეგებიან. არსებობის ოთხი წლის მანძილზე ჩვენს წინააღმდეგ 100-ზე მეტი სასამართლო პროცესი იყო აღძრული და ყველა შემთხვევაში გამარჯვებულები გამოვედით,” ამბობს ჟულიენ ასანჟი. მიუხედავად იმისა, რომ წამყვანი სახელმწიფოების მმართველ წრეებს ერთი სული აქვთ ჟულიენ ასანჟი სამუდამოდ ციხეში გამოკეტილი ნახონ, მას მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ათასობით და ათეულ ათასობით გულშემატკივარი ჰყავს, რომლებიც მრავალ საიტზე არიან გაერთიანებული ინტერნეტ სივრცეში და ყოველ წუთს ასანჟის მისამართით გამამხნევებელ, მხარდამჭერ სიტყვებს არ იშურებენ. ამ მხრივ განსაკუთრებით აქტიურობენ სოციალურ ქსელ ფეისბუქის მომხმარებლები, სადაც გარდა იმისა, რომ ვიკილიქსის გვერდს მილიონზე ბევრად მეტი წევრი ჰყავს, ასევე ნახავთ ამგვარი სახელწოდების ჯგუფსაც: “Don’t touch Mr Julian “WikiLeaks” Assange”, რომელიც წევრების აქტური მხარდაჭერით ყველასგან გამოირჩევა. ბევრი ადამიანისთვის ჟულიენ ასანჟი გმირია, ადამიანი, რომელიც ერთადერთი “იარაღით” სიმართლით, არ შეუშინდა დაპირისპირებოდა “ძლიერთა ამა ქვეყნისათა”. იმასაც კი ითხოვენ ვიკილიქსის დამფუძნებელი ნობელის მშვიდობის პრემიაზე წარადგინონ. ჯულიან ასანჟის მხარდასაჭერად წარმოთქმულ ასეთი ტიპის მოსაზრებებს უკვე მრავლად ნახავთ: “მსოფლიომ დაიმსახურა მოუყვნენ სიმართლე”. “შეიძლება დააპატიმრო ადამიანები, მაგრამ წინ ვერ აღუდგები იდეებს.” “სიმართლეს ტერორიზმის სახელს არქმევენ, მაშინ, როდესაც ხშირად ყველაზე დიდი ტერორისტებივით ჩვენი არჩეული ხეისუფლებები მოქმედებენ.” ასანჟის დასაცავად და ასევე, წინააღმდეგ ინტერნეტ სივრცეში ჰაკერებს შორის “ომია” ატეხილი. როგორც http://mashable.com. იუწყება ჰაკერთა ანონიმურმა ჯგუფმა იმ კომპანიების ვებგვერდებს მიაყენეს ზიანი, რომლებმაც ვიკილიქსისთვის მომსახურების გაწევაზე უარი თქვეს. იმის გამო, რომ შვედურმა ბანკმა PostFinance მ რამდენიმე დღის წინ ჟულიენ ასანჟის საბანკო ანგარიში დახურა, ჰაკერებმა ბანკის ვებ გვერდს სერიოზული პრობლემები შეუქმნეს. პრობლემები შეექმნა mastercard ის ვებ გვერდსაც, რომელმაც “არალეგალური საქმიანობის” გამო ვიკილიქსს მომსახურება შეუწყვიტა. უფრო მეტიც, http://mashable.com. ის ინფორმაციით, ანონომურ ჰაკერთა ჯგუფის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ მათი სამიზნე იქნება ყველა ის ორგანიზაცია, რომლებიც „ხელისუფლების ზეწოლას დაემორჩილებიან” და ვიკილიქსის წინააღმდეგ იმოქედებენ. აღსანიშნავია, რომ ასანჟისთვის მხოლოდ ბოლო თვეების მოვლენები არ გამხდარა პოპულარობის მიღწევის მთავარი საშუალება. ჟულიან ასანჟი საკმაოდ პრესტიჟულ ჟურნალისტად და გავლენიან ადამიანად ითვლება. მიღებული აქვს Economist index on Consorship Award (2008), Amnesty International Media Award (New Media) 2009წ, 2010 წელს კი სემ ადამსის ჯილდო. 2010 წლის სექტემბერში ბრიტანული გამოცემის”New Statesmen”-ის მიერ იგი 23-ე ადგილზე დასახელდა “მსოფლიოს 50 ყველაზე გავლენიან პერსონას შორის”. ამასთან ერთად დასახელებულია სხვადასხვა გამოცემების შემდეგ ნომინაციებში “ადამიანი, რომელმაც შეცვალა მსოფლიო”, “2010 წლის პერსონა” და ა.შ როგორც ჩანს ჟულიენ ასანჟი მსოფლიოს, განსაკუთრებით კი მსოფლიო ლიდერებს სამართლიანობის და წესრიგის თავისებურ გაგებას და ფორმებს სთავაზობს. ეს კი საკმაოდ არასასიამოვნო და დამაფიქრებელია მათთვის, ვინც კულისებს მიღმა სხვა “თამაშს უკვეთავს”. დემოკრატიული ქვეყნები, განსაკუთრებით კი ამერიკის შეერთებული შტატები, რომელიც საკუთარ (და არა მხოლოდ) მოსახლეობას გამუდმებით ახსენებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია დემოკრატიული, ლიბერალური ფასეულობების რეალობაში გატარება და პირველ რიგში სიტყვის თავისუფლება, ალბათ მინიმუმ უნდა დაფიქრდეს, მანამ სანამ ჯულიან ასანჟის მიმართ მკაცრი ტონით საუბარს გააგრძელებს, რომ აღარაფერი ვთქვათ მის დასჯაზე. ინფორმაციული თავისუფლების უნივერსალური პრინციპი ხომ მარტივ ფორმულაში მდგომარეობს, უბრალოდ ჩვენი უფლებაა ვიცოდეთ სიმართლე.

    http://azrebi.ge/index.php?m=734&newsid=256

    ’’შესავალი თანამედროვე აზროვნების’’ წინააღმდეგ და დასაცავად

     

    ფილოსოფიას არასოდეს დავუინტერესებივარ აქამდე, თუმცა ბოლო ხანს ძალიან გამიტაცა ნიცშემ, კანტმა, ადამ სმიტმა, ჯონ სტიუარტ მილმა, ფრიდრიხ ჰაიეკმა, განსაკუთრებით კი  ჰეგელმა. მიუხედავად სხვადასხვა თემატიკაზე აქცენტირებისა, მთავარი რაც ამ ადამიანებს აერთიანებთ, ჩემზე უკეთ მოგეხსენებათ, აზროვნების ფილოსოფიური მიმართულებაა.

    ფილოსოფია  კოლუმბის მიერ აღმოჩენილი ამერიკასავითაა ჩემთვის,  რომელიც დღითიდღე უფრო მეტად მიტაცებს. ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ეს ის მიმართულება იყო, რომელსაც ვერასდროს ჩავწვდებოდი, ვერ გავითავისებდი და მარტივად რომ ვთქვათ ვერც გავიგებდი.  თუმცა ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ერთი შეხედვით ’’გადაულახავ წინააღმდეგობას’’, როგორც წესი აუცილებლად ისევ მივუბრუნდები ხოლმე, შეიძლება დიდი ხნის შემდეგ, მაგრამ მაინც ვცდილობ ’’დარჩენილი’’ ახლიდან ’’დავძლიო’’ ხოლმე. ასე მოხდა ახლაც. ’’დავძლიე’’ და თან ისე მონდომებით, რომ მგონი საკმაოდ მძაფრად ჩამითრია კიდეც.

    ერთი პატარა აღსარებაც მაქვს ამასთან დაკავშირებით სათქმელი. ილიას უნივერსიტეტში სწავლის დროს ბაკალავრის პირველ კურსზე სავალდებულო საგანი სწორედ ფილოსოფია იყო, ზუსტი სახელწოდებით: ’’შესავალი თანამედროვე აზროვნებაში’’ , სადაც ზემოთ ჩამოთვლილი ფილოსოფოსების მნიშვნელოვანი ნაშრომების შემოკლებულ ვარიანტებს ვსწავლობდით, ასევე მარქსის, ენგელსის, უზნაძის, დარვინის და სხვათა აზრებს. ამათგან დარწმუნებით შემიძლია ვთქვა, რომ, აღნიშნული საგნის სწავლის პერიოდში, მხოლოდ რამდენიმე ავტორის ნაშრომი მაქვს ზერელედ გადაკითხული და ისიც ვერ გაგებული. მახსენდება ’’მაგია, მეცნიერება და რელიგია’’, ავტორი არ მახსოვს ზუსტად, მაგრამ ძალიან კარგად იკითხებოდა, თუმცა ღრმად არც ჩავძიებულვარ და არც გავცნობივარ. მეორე რამაც ’’დაუვიწყარი ემოციები’’ გამოიწვია ჩემში ერვინ შროდენგერი იყო, სიმართლე გითხრათ მათემატიკურ ამოცანებზე უკეთესად ნამდვილად არ გამიგია ამ კაცს რისი თქმა უნდოდა, ან ჩვენ რას გვერჩოდნენ ასეთ რაღაცებს რომ გვაკითხებდნენ, სხვათაშორის დიდი ხანი იმ აზრზე ვიყავი, რომ პირველ კურსელმა სტუდენტმა არ უნდა ისწავლოს ეს, ’’სტაჟიანი’’ ფილოსოფოსებისთვის ერთი შეხედვით მარტივი, თუმცა სხვა დანარჩენთათვის საკმაოდ რთული საგანი.

    ისიც კარგად მახსოვს, რომ როდესაც მარქსს და ენგელსს ვკითხულობდი,მიუხედავად იმისა, რომ მანამდეც, ზოგადად, ვიცოდი რა იყო კომუნიზმი, ბურჟუაზია, პროლეტარული რევოლუცია და უკლასო საზოგადოების იდეა, მაინც ვერ დავწერე აზრიანი თემა სემინარზე, პირიქით, რაღაც ამოკოპირებული ’’შპარგალკა’’ გადმოვწერე. ისიც კი აღარ მახსოვდა რა ამოვიკითხე იმ ნაწერებში.

    მოკლედ, ჩემი და ფილოსოფიის ’’ურთიერთშეთანხმება’’ უნივერსიტეტში სწავლის საწყის ეტაპზე ვერ მოხერხდა. ამას მინიმუმ რამდენიმე მიზეზი აქვს.

    1)   პედაგოგიურ ფაკულტეტზე ვაბარებდი სულხან საბა ორბელიანის სახელობის ინსტიტუტში და განწყობა და მოტივაციაც საამისო მქონდა სწორედ.

    2)   ადაპტაციის პერიოდში ვიყავი და ხშირად ლექციის დრო და აუდიტორიაც მეშლებოდა.

    3)   უბრალოდ არ მაინტერესებდა ამდენ ’’გაურკვეველ’’ და უცნობ თემებს შევჭიდებოდი.

    ნოდარ ლადარიას ლექციები მახსოვს. იმდენად უინტერესო იყო ეს ყველაფერი ჩემთვის ერთი სული მქონდა გაეცდინა, ან მალე დაესრულებინა საუბარი, რომელიც უბრალოდ არ მესმოდა. ამასაც ორი მიზეზი ქონდა. პირველი იმიტომ რომ საკმაოდ დაბალი და მშვიდი ხმის ტემბრი აქვს და მეორე არ მაინტერესებდა და არ ვისმენდი, ან ვისმენდი და ვერ ვიგებდი.

    ერთი სიტყვით, დღეს ჩემთვის ძალიან პატივსაცემი ნოდარ ლადარია პირველ კურსზე სწავლის პერიოდში სრულიად უინტერესო და დამღლელი საგნის ლექტორი იყო.

    შემდეგ მახსოვს მეორე, ან მესამე კურსზე ლადარიას ღია, თავისუფალ ლექციაზე(  ლექციის ვიდეო ჩანაწერს აკეთებდნენ და სტუდენტების დასწრება აუცილებელი იყო) მოვხვდი შემთხვევით. უბრალოდ შევედი, თავისუფალი დრო მქონდა. მაკიაველის ირგვლივ მიმდინარეობდა საუბარი. სწორედ ამ პერიოდში, ცოტა არ იყოს, ვინანე კიდეც, რომ  მანამდე ლადარიას ლექციებს ყურადღებით არ ვისმენდი.

    მკითხველს ლოგიკური კითხვა გაუჩნდება, თუ არაფერს არ ვკითხულობდი, ან ვკითხულობდი და ვერ ვწვდებოდი აზრის მნიშვნელობას, დღეს რატომ ვუთმობ ამ სტატიას სწორედ ფილოსოფიას და სწორედ ’’საძულველ’’ საგანს.

    პასუხი მარტივია, ოთხი წლის წინ ძალიან ბევრ ისეთ რამეს ვერ წარმოვიდგენდი ჩემს ირგვლივ განვითარებულს, რომელიც ახლა ჩვეულებრივ ამბად მიმაჩნია.

    ფილოსოფია კი სფეროა, რომელიც, ჩემი სუბიექტური აღქმით, ყველაზე უფრო ღრმა, ამოუცნობ და თან ამავდროულად მარტივ და პრაქტიკულ თემებზე აკეთებს აქცენტირებას.

    ’’ახალგაზრდობა სიცოცხლის ის მშვენიერი ხანაა, როდესაც ადამიანი გაჭირვებულობის შეზღუდულ მიზანთა სისტემას ჯერ კიდევ არ დაუტყვევებია და უნარი აქვს თავისუფალი, უანგარო მეცნიერული მოღვაწეობისა; როდესაც ასევე ჯერ კიდევ არ დაუტყვევებია იგი ამაოების უარყოფით სულს, წმინდა კრიტიკული კვლევის უშინაარსობას. ჯერ კიდევ ჯანსაღ გულს შესწევს სითამამე, ჭეშმარიტება მოითხოვოს, ხოლო ჭეშმარიტების სამეფო ის სამეფოა, რომელშიც ფილოსოფია სულდგმულობს, რომელსაც ფილოსოფია აგებს და რომლის თანამონაწილენი ჩვენ ვხდებით ფილოსოფიის შესწავლით. რაც კი ცხოვრებაში ჭეშმარიტი, დიადი და ღვთაებრივია, იდეისაგანაა; ფილოსოფიის მიზანია ამ იდეას მის ჭეშმარიტ სახესა და ზოგადობაში მისწვდეს, გონის სამეფო თავისუფლების სამეფოა. ყველაფერი, რაც კი ადამიანის ცხოვრებას აერთიანებს, რასაც კი ღირებულება და აღიარება აქვს, გონითი ბუნებისაა; ხოლო გონის ეს სამეფო მხოლოდ ჭეშმარიტებისა და სამართლის შეგნებით, იდეათა ჩაწვდომით არსებობს ’’. ( ჰეგელი – ნაწყვეტი 1818 წლის 22 ოქტომბერს, ბერლინში წაკითხული ლექციიდან )

           

    მოკლედ, ჩვენი სიცოცხლე მარადისობის ერთი ფურცელია, ცოცხალი ფურცელი, რომელსაც აქვს დასაწყისიც და დასასრულიც, მარტივია თითეული გამოწვევა, რომელსაც იგი გვიმზადებს და გვთავაზობს, მაგრამ ამავდროულად ამ გამოწვევებში მთელი ფილოსოფიაცაა ჩადებული,ის რაც ყველაზე მეტად გვიზიდავს, აზარტს გვმატებს და გვიბიძგებს განვაგრძოთ არსებობა. ესაა სწორედ ყველაზე მძაფრი მიზეზი, თუ რატომ ვუფრთხილდებით საკუთარ სიცოცხლეს, საგანძურს, რომელზე ძვირფასიც მეორე არ გაგვაჩნია. ძალიან ჰგავს ერთმანეთს სიცოცხლე და ფილოსოფია, მიუხედავად იმისა, რომ ერთი ადამიანებს ქმნის, ხოლო მეორეს ადამიანი თავად ქმნის,- ჭეშმარიტების, თავისუფლების ძიება ორივეგან პირველ ადგილზეა. ფილოსოფიას შეუძლია სხვანაირი სამყარო დაგვანახვოს, შეიძლება უფრო რთულად აღქმადი, მაგრამ ძალიან მიმზიდველი და საინტერესო. J ჰეგელის აზრის ციტირება უკვე მოვიყვანე, რომ ’’რაც კი ცხოვრებაში ჭეშმარიტი, დიადი და ღვთაებრივია, იდეისაგანაა’’, საკუთარი იდეებისა  და შეხედულებების ნაკრები კი თავად უნდა შევკრიბოთ, იმის მიხედვით, თუ რა არის ჩვენთვის მთავარი და პრიორიტეტული, რით გვსურს ვიხელმძღვანელოთ ცხოვრებაში. მე ჩემი არჩევანი უკვე გავაკეთე,მრავალმა გარემოებამ, მრავალმა ადამიანმა, რომელთა ფილოსოფიური, ანალიტიკური, თუ სხვა სახის ნააზრევი ჩემთვის მისაღები გახდა, ამარჩევინა გზა, რომელსაც გავივლი, როგორც ინდივიდუალიზმის, თავისუფლების, სამართლიანობის და რაც ყველაზე მთავარია განსხვავებული აზრებისა და ადამიანების შემწყნერებლობის მომხრე და დამცველი, ლიბერალიზმიც ხომ დიდწილად ამას გულისხმობს.

     

    ნანა ბერუაშვილი

     

     

     

     

     

     

    ლისაბონის ხელშეკრულება და ცვლილებები ევროკავშირში

    ლისაბონის ხელშეკრულება, ევროკავშირის წევრი 27 ქვეყნის მიერ რატიფიცირებული ძირითადი დოკუმენტი, 1 დეკემბერს ოფიციალურად შევიდა ძალაში.

    დოკუმენტი ევროკავშირის ფარგლებში გადაწყვეტილების მიღების პროცედურის გამარტივებისა და მსოფლიო პოლიტიკაში მისი როლის გაზრდისკენ არის მიმართული.

    შეთანხმება ორ ახალ საკვანძო პოსტს – ევროკავშირის პრეზიდენტისა და ორგანიზაციის საგარეო უწყების ხელმძღვანელის თანამდებობებს აწესებს. დოკუმენტის ძალაში შესვლის გამო ოფიციალური ღონისძიებები პორტუგალიის დედაქალაქში ჩატარდა, სადაც ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ლიდერები შეიკრიბნენ.

    ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ შესაძლოა, ლისაბონის ხელშეკრულების ამოქმედება ერთი შეხვედვით დიდ მოვლენად არც მივიჩნიოთ, მაგრამ ევროკავშირის მუშაობაში ის სრულიად რეალურ ცვლილებებს გამოიწვევს. დოკუმენტის მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ის ევროპას ბევრად უფრო დემოკრატიულს და ეფექტურს გახდის, მაშინ როდესაც მოწინააღმდეგეები ამტკიცებენ, რომ ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს ბრიუსელისთვის ძალიან დიდი უფლებამოსილების გადაცემა მოუწევთ.

    ამ ტიპის დოკუმენტზე ლაპარაკი ევროპელებმა პირველად 8 წლის წინათ დაიწყეს. მის მიღებისთვის ბოლო წინააღმდეგობა მიმდინარე წლის ნოემბერში გადაილახა, როდესაც ხანგრძლივი სასამართლო პროცესების შემდეგ დოკუმენტს ჩეხეთმა მოაწერა ხელი.

    ამ მოვლენიდან სულ მალე ევროკავშირის ოფიციალური პირებიც აირჩიეს – ორგანიზაციის პირველი პრეზიდენტი ბელგიის აწ უკვე ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჰერმან ვან რომპაი გახდა, დიპლომატიური უწყების ხელმძღვანელი კი – ბრიტანელი კეტრინ ეშტონი, რომელიც აქამდე ევროკავშირში ვაჭრობის საკითხების კომისიას ხელმძღვანელობდა.

    შემუშავების და რატიფიკაციის პროცესი:

    27 წევრიანი ევროკავშირის მოდერნიზების მიზანი.

    არ ცვლის კონკრეტულ ხელშეკრულებებს,არამედ შეაქვს მასში ცვლილებები.

    სიძნელეები და პრეტენზიები:

    იტალია – არ კმაყოფილდებოდა ევროპარლამენტში დეპუტატთა რაოდენობით.რაოდენობა გაეზარდა ერთით და შეადგინა 73 დეპუტატი.  კონსენსუსუი – პარლამენტის პრეზიდენტი არ ითვლება დეპუტატთა საერთო რიცხვში,რომ არ იქნეს დარღვეული თანაბრობა.

    პოლონეთი ჳთხოვდა ხელშეკრულებაში იონინას პრინციპის ჩართვას (ეს პრინციპი გულისხმობს ბლოკირების მინიმალურ ოდენობას 4 ქვეყნის რიცხვთან ახლოსყოფნას,როდესაც ქვეყანას მაინც შეუძლია საკითხის ხელახალი გადახედვის მოთხოვნის დაყენება) მოთხოვნა დაკმაყოფილებულია.

    დიდი ბრიტანეთი – უარს აცხადებდა ადამიანთა უფლებების და თავისუფლების ქარტიის მოქმედების სავალდებულობაზე.მიღწეულია,დაშვებულია გამონაკლისი,ამ გამონაკლისს შემდგომ პოლონეთიც შეუერთდა.დიდი ბრიტანეთი ასევე არ ჩაერთო სასამართლო და საშინაო საქმეების ახალ ფორმატში.

    ასევე,ავსტრია ითხოვდა საკუთარ უნვერსიტეტებში უცხოელი სტუდენტების რაოდენობის შეზღუდვას. 2008 წლის 12 ივნისს ირლანდიის მიერ ხელშეკრულების რეფერენდუმში ჩავარდნა გახდა ხელახალი მოლაპარაკებების საფუძველი ირლანდიის სუვერენული უფლებების დაცვის გათვალისწინებით ფისკალურ,ეთიკურ და სამხედრო ნეიტრალიტეტის საკითხების გათვალისწინებით,ასევე ერთი კომისარი ევროკომისიაში.

    ხელშეკრულების რატიფიცირების პროცედურის დასრულება მოხდა პოლონეთისა და 2009 წლის 3 ნოემბერს ჩეხეთის მიერ,ძალაში შევიდა 2009 წლის 1 დეკემბრიდან.

    ძირითადი ცვლილებები:

    ისევ ორი ხელშეკრულება ევროკავშირის შესახებ და ევროკავშირის ფუნქციონირების შესახებ.

    ევროკავშირის იურიდიული პირის სტატუსი

    ევროკავშირს ექნება იურიდიული პირის სტატუსი,შეთანხმებებისა და ხელშეკრულებების დადება მისი კომპეტენციის საკითხებში.ასევე ევროპის ადამიანთა უფლებებისა და თავისუფლების დაცვის  შესახებ კონვენციასთან მიერთება.

    გადაწყვეტილების მიღება ევროკავშირის საბჭოში

    2014 წლის 1 ნოემბრიდან კვალიფიციური უმრავლესობა საბჭოს წევრთა ხმების 55 %,მინიმუმ 15 სახელმწიფოდან,რომელიც წარმოადგენს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 65 %,სხდომების ღიაობა გადაწყვეტილების მიღებისა და კენჭისყრის დროს,მოგეხსენებათ ამჟამად დახურულია.

    ევროპული საბჭოს მუდმივი პრეზიდენტი

    პრეზიდენტი არჩეული იქნება კვალიფიციური უმრავლესობით,2,5 წლის ვადით,შესაძლებელი იქნება ხელმეორედ არჩევაც.ამჟამად ბელგიელი ვან რუმპუი.

    ევროპის საგარეო პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენელი

    იგი იქნება ევროკავშირის საბჭოს წევრი და კომისიის ვიცე პრეზიდენტი.უხელმძღვანელებს საგარეო საქმეთა საბჭოს შეკრებებს.ამჟამად გახლავთ კეტრინ ეშტონი.

    ცვლილებები ევროკომისიაში

    ევროკომისიის 27 ევროკომისრის რიცხვი 2014 წლიდან უნდა შემცირდეს წევრ სახელმწიფოთა 2/3,ანუ 18 მდე,თუ ახალი წევრი ქვეყნები არ დაემატა რა თქმა უნდა.

    კვალიფიციური უმრავლესობა

    გაიზარდა საკითხების რიცხვი,სადაც გადაწყვეტილება კვალიფიცირი უმრავლესობით მიიღება. ფისკალური საკითხები,სოციალური უზრუნველყოფა,საგარეო პოლიტიკა და საერთო თავდაცვა კვლავაც რჩება გადაწყვეტილების ერთხმად მიღების საკითხად.

    ევროპის ბანკი ხდება ევროკავშირის ინსტიტუტი

    ევროპარლამენტის უფლებამოსილება

    თანაგადაწყვეტის 43 სფერო გაიზარდა 83 მდე და პროცედურა ხდება ჩვეულებრივ პროცედურად ევროკავშირის ნორმატიული აქტების მიღებისას.

    ეროვნული პარლამანტების როლი

    განისაზღვრება როგორც სუბსიდიარიზმის პრინციპის პატივისცემის მნიშვნელოვანი ფაქტორი.შესაძლებლობას იძლევა უარყოფილი იქნეს კომისიის წინადადება.პარლამენტებს ეძლევათ შესაძლებლობა მიუთითონ თუ რატომ არ შეესაბამება შემოთავაზება სუბსიდიარიზმის პრინციპებს.საჭიროა მთელი პარლამენტების მესამედი,რომ კომისიის შეთავაზება უკუგდებულ იქნეს.კომისია წყვეტს იგივე სახით შეიტანოს,შეცვალოს,ან უკან წაიღოს.

    მოქალაქეთა ინიციატივა

    მინიმუმ მილიონ მოქალაქეს მნიშვნელოვანი ოდენობის სხვადასხვა სახელმწიფოდან შეუძლიათ ინიციატივა გადასცენ კომისიას იმ სფეროებში,სადაც საჭიროა ევროკავშირის ნორმატიული აქტის მიღება ხელშეკრულების ამოცანებიდან გამომდინარე.

    საპოლიციო და სასამართლო თანამშრომლობა

    გადაწყვეტილებათა უმრავლესობა მიღებული იქნება კვალიფიციური უმრავლესობით.

     და ა.შ……